Главная Обратная связь Поможем написать вашу работу!

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Асноўныя напрамкі сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны ў 1950‑я гг. Пераход да "новага курсу" албанскага кіраўніцтва. Пераарыентацыя на Кітай



Напрыканцы 1940-х – першай палове 1950-х гг. Э Ходжа пераняў базавыя сацыяльна-эканамічныя, палітычныя і культурна-ідэалагічныя інстытуты і праграмы сталінізму. Летам 1949 г. Народны сход (парламент) зацвердзіў 2-гадовы план развіцця эканомікі, у якім быў вызначаны курс на сацыялістычную індустрыялізацыю Албаніі. Хаця ён быў выкананы толькі на 80%, аб’ём валавой прадукцыі у 4 разы перавысіў узровень 1938 г. Пры дапамозе СССР былі пабудаваныя некалькі буйных прадпрыемстваў, ГЭС, мадэрнізаваныя нафтапромыслы. За гады першай пяцігодкі былі пабудаваныя яшчэ каля 150 новых прамысловых прадпрыемстваў.

Пры гэтым спробаў фарсіраванай калектывізацыі сельскай гаспадаркі не рабілася, таму сацыялістычны сектар у 1950 г. даваў толькі 6% агульнага аб'ёму сельгаспрадукцыі. Але ў 1955 г. быў узяты курс на паскарэнне тэмпаў кааперавання сельскай гаспадаркі. Планам другой пяцігодкі (1956-1960) было намечана завяршэнне калектывізацыі і дасягненне поўнага забеспячэння патрэбаў насельніцтва ў хлебе за кошт уласнай вытворчасці. У 1960 г. сацыялістычны сектар даваў ужо 80% сельгаспрадукцыі.

У адрозненне ад большасці іншых народаў Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Еўропы албанцы станоўча ацэньвалі савецкі ўплыў, бо бачылі ў СССР свайго абаронцу супраць Грэцыі і Югаславіі, а таксама крыніцу эканамічнай мадэрнізацыі. Таму імкненне Хрушчова ў сярэдзіне 1950-х гг. замірыцца з Ціта і асуджэнне ім сталінізму выклікалі ў Албаніі, асабліва ў вышэйшых эшалонах улады, непрыхаванае раздражненне. Тым не менш, у духу савецкай палітычнай моды ў 1954 г. албанскі правадыр Э. Ходжа саступіў пасаду прэм’ер-міністра вайскоўцу Мехмету Шэху, а ІІІ з’езд АПТ асудзіў культ асобы.

Далейшыя падзеі не на жарт занепакоілі албанцаў. У траўні 1960 г., напрыклад, М.С. Хрушчоў заявіў лідэру грэчаскай апазіцыі Сафоклісу Венізеласу аб магчымасці прадастаўлення грэчаскай меншасці ў Паўднёвай Албаніі аўтаноміі. Потым былі моцна скарочаны пастаўкі ў краіну савецкага збожжа, адкліканы спецыялісты, адтэрмінавана выдзяленне крэдытаў.



Албанскія лідэры адказалі смелым ідэалагічнымі выпадамі ў бок СССР. Хрушчоў, у сваю чаргу, паспрабаваў выкарыстоўваючы ваенна-марскі флот Албаніі і незадаволеных Э. Ходжай чыноўнікаў з АПП, ажыццявіць у ліпні 1960 г. дзяржаўны пераварот. Апасля яго правалу савецкі лідэр абрынуўся на Албанію са знішчальнай крытыкай на ХХІ з'ездзе КПСС (кастрычнік 1961 г.), называючы Э. Ходжу і яго паплечнікаў "прадажнымі Іудамі", яшчэ больш небяспечнымі за адкрытых ворагаў, і прадказваючы ім хуткую палітычную смерць. Савецкая эканамічная дапамога Албаніі цалкам спынілася. Але гэтая спроба пакараць Ходжу аказалася нагэтулькі ж марнай, як і ранейшая спроба Сталіна змясціць Ціта, хаця Мікіта Сяргеевіч пайшоў яшчэ далей свайго папярэдніка і ў снежні 1961 г. разарваў з Албаніяй адносіны. У 1962 г. Албанія пакінула СЭУ і гэта адразу адмоўна адбілася на яе гандлёвым балансе і эканамічнай сітуацыі.

IV з’езд АПП (люты 1962 г.) канстатаваў факт пабудовы эканамічнай базы сацыялізму ў Албаніі і паставіў задачу пабудовы поўнага сацыялістычнага грамадства. Тады ж была падтрыманы унутры- і знешнепалітычны курс КНР. У кантэксце пагаршэння кітайска-савецкіх дачыненняў мааісцкі Кітай натуральна заняў вакантнае месца патрона Албаніі, аказваючы ёй маштабную ідэалагічную, палітычную, тэхнічную і эканамічную дапамогу. Неўзабаве дзеля таго, каб ачысціць албанскае грамадства ад несацыялістычных тэндэнцыяў, скараціць бюракратычны апарат і абараніць партыю ад рэвізіянісцкай дэгенерацыі, на албанскую глебу былі перанесеныя многія элементы кітайскай культурнай рэвалюцыі. Аднак у адрозненне ад першакрыніцы, албанская версія культурнай рэвалюцыі ніколі не выходзіла з пад кантролю партыі і не набыла гэтулькі разбуральнага характару. На працягу большай часткі 1960-х гг. Кітай і Албанія захоўвалі поўны кансенсус адносна прыроды імперыялізму, "рэвізіянісцкай дэгенерацыі" савецкага кіраўніцтва і падманлівасці мірнага суіснавання розных грамадска-палітычных сістэмаў, свяшчэннасці класавай барацьбы, рэвалюцыйнай ваяўнічасці і дыктатуры пралетарыяту і крытэрыяў сапраўднага камунізму. КНР стала аказваць Албаніі фінансавую і кадравую дапамогу, якая раней забяспечвалася СССР.



Пад прыкрыццем вайскова і ідэалагічна магутнага, але аддаленага Кітаю, рэжым Э. Ходжы стаў разглядаць Савецкі Саюз, а не Грэцыю або Югаславію, у якасці галоўнай пагрозы краіне і самому сабе. Гэтае меркаванне неаднаразова знаходзіла пацверджанне ў сярэдзіне 1960-х гг. Па-першае, змяшчэнне з пасады кіраўніка спецслужбаў Югаславіі Аляксандра Ранкавіча змякчыла палітыку Бялграду ў дачыненні сваёй албанскай меншасці і дазволіла яму паспытаць магчымасці замірэння з Тыранай. Па-другое, грэчаская хунта "чорных палкоўнікаў", што захапіла ў Афінах уладу ў красавіку 1967 г. аказалася куды менш ваяўнічай па пытанню прыналежнасці Паўднёвай Албаніі, чым іх манархічныя папярэднікі. Па-трэцяе, жнівеньскае 1968 г. ўварванне Савецкага Саюзу і яго сатэлітаў у Чэхаславакію адкрыла падобную перспектыву і для Албаніі. Для таго, каб не даць магчымасці Брэжневу выкарыстаць тую ж казуістыку, што і пры скіданні Аляксандра Дубчака ў Чэхаславакіі, Э. Ходжа заявіў аб выхадзе сваёй краіны з АВД (верасень1968 г.). Гэтае рашэнне і жаданне парваць усялякія кантакты з СССР былі падмацаваныя абменам вайсковых і партыйных дэлегацый з Кітаем.



Цяпер рэжым Ходжы пачаў рыхтаваць свой народ да магчымага ўварвання Савецкага Саюза. Меркавалася, што агрэсія можа скіроўвацца праз Балгарыю ці Адрыятычнае ўзбярэжжа, таму Албанія нават звярнулася да Румыніі і Югаславіі з просьбай дапамагчы ёй у выпадку эскалацыі канфлікту. Абвастрала перадваенны псіхоз і тое, што Кітай, на думку албанскага кіраўніцтва, праявіў сваю вайсковую слабасць у памежных сутыкненнях з Савецкім Саюзам у 1969 г.

Пагаршэнне эканамічнага становішча ў 1960‑я гг. Цяжкасці эканамічнага развіцця 1970‑х гг., іх прычыны. Пагаршэнне адносін з Кітаем і спыненне ім дапамогі Албаніі. Самаізаляцыя Албаніі.

Дайшло да таго, што ўсё часцей гучала думка аб неабходнасці ўмацавання сувязяў з Захадам – адзінай магутнай процівагай СССР. Падрыхтоўчым крокам стала ўсталяванне поўнамаштабных дыпламатычных кантактаў з Югаславіяй і Грэцыяй (да таго іх увогуле не было!) у 1971 г. Пасля гэтага да 1975 г. гандлёвы зварот Албаніі з Югаславіяй і Захадам павялічыўся ў 4 разы, а з сярэдзіны 1970-х гг. на заходнія краіны ўжо прыпадала каля 1/3 яе знешняга гандлю. Дыпламатычныя кантакты з заходнімі дэмакратыямі таксама актывізаваліся. На працягу 1970-х гг. колькасць міжнародных партнёраў Албаніі павялічылася з 42 да 94, з паўсотняй краінаў падтрымліваліся эканамічныя сувязі.

Праўда, дыпламатычны прагрэс Албаніі у 1970-х гг. быў азмрочаны сваркай з Кітаем. Пакуль Кітайская Народная Рэспубліка не была прадстаўлена ў ААН (да 1971 г. яе месца там займаў Тайвань), яна была зацікаўленая ў выкарыстанні Албаніі як рупару на міжнароднай арэне і была гатовая шчодра плаціць за гэта. Потым інтарэс да далёкай маленькай краіны стаў прадказальна падаць. У самой Албаніі паступова стала нарастаць недаўменне палітыкай Мао Цзэдуна (візіт амерыканскага прэзідэнта Р. Ніксана ў Кітай у 1972 г. і г.д.). Пасля смерці "вялікага стырніка" і пачатку рэформаў Дэн Сяапіна (1978 г.) ад былой любові не засталося і следу. Але за 17 гадоў супрацоўніцтва з КНР краіна атрымала $1,4 млрд. Такім чынам, Албанія, доўгі час прывязаная да адной з моцных дзяржаваў – да Італіі ў міжваенны перыяд, Германіі ў гады вайны, а потым да Югаславіі, СССР і Кітаю – нарэшце магла цешыцца небывалай свабодай палітычнага манеўру.

У эканоміцы змены міжнароднага становішча Албаніі прымусілі дэклараваць пераход да палітыкі разліку на ўласныя сілы. На гэтым шляху былі дасягнуты пэўныя поспехі. Так напрыклад, да пачатку 1980-х гг. Албанія магла цалкам забяспечыць свае патрэбы ў збожжы, нафце, электрычнасці і асноўных прадуктах хімічнай прамысловасці. Вельмі багатая прыроднымі выкапнямі, Албанія ўласнымі сіламі перапрацоўвала большую частку здабытых мінералаў. Быў створаны параўнальна шырокі індустрыяльны сектар. Але дасягаліся гэтыя вынікі выключна за кошт неймаверных фінансавых, матэрыяльных і людскіх высілкаў. Дастаткова сказаць, што часам праца зацягвалася да 14-16 гадзінаў, а звышурочная праца часта увогуле не аплачвалася. На фоне астатняй Еўропы краіна заставалася жабраком – яе ВУП на душу насельніцтва ў 1986 г. складаў толькі $930.


Просмотров 462

Эта страница нарушает авторские права




allrefrs.ru - 2021 год. Все права принадлежат их авторам!