Главная Обратная связь Поможем написать вашу работу!

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Утварэнне ФРГ і ГДР. Канстытуцыя ФРГ 1949 г



Нягледзячы на рашэнні Патсдамскай канферэнцыі, пераможныя вялікія дзяржавы антыгітлераўскай кааліцыі не збіраліся ахвяраваць сваімі інтарэсамі на карысць абстрактнай для іх ідэі германскага дзяржаўнага адзінства. Нарастанне супярэчнасцяў паміж імі, неабходнасць вырашэння складаных сацыяльна-эканамічных праблемаў і фактычна самастойная акупацыйная палітыка ў сваіх зонах стваралі ўсе ўмовы для новага расколу Германіі.

ЗША і Вялікабрытанія распачалі перамовы аб эканамічным зліцці сваіх акупацыйных зон. 2 снежня 1946 г. было падпісана пагадненне аб стварэнні амерыкана-брытанскай зоны – Бізоніі. Прыняцце "дактрыны Трумэна" (1947), а потым "плана Маршала" рабілі адасабленне Заходняй Германіі незваротным. У лютым 1948 г. да да Бізоніі далучылася французская акупацыйная зона – з'явілася аб'яднаная Трызонія. Акрамя таго на Лонданскай канферэнцыі па германскаму пытанню (люты-чэрвень 1948 г.) дэлегацыі заходніх краінаў (СССР у Лондан запрошаны не быў) прынялі рашэнне аб стварэнні асобнай заходнегерманскай дзяржавы са сваёй канстытуцыяй, парламентам, урадам і валютай.

Пачатак сепаратнай грашовай рэформы абвастрыў адносіны паміж саюзнікамі да мяжы, за якой нават стала праглядацца магчымасць прамога ўзброенага канфлікту. Хваля абясцэненых грошай з Заходняй Германіі пагражала ўдарыць па савецкай зоне, выклікаць інфляцыю і дэзарганізацыю эканомікі. У ноч на 24 чэрвеня1948 г. савецкія войскі блакавалі Заходні Берлін, перарваўшы чыгуначныя, водныя і аўтамабільныя шляхі, якія звязвалі яго з Заходняй Германіяй. Было спынена забеспячэнне гораду электраэнергіяй і прадуктамі харчавання. Савецкі бок адзначыў, што "тэхнічныя цяжкасці" будуць працягвацца да таго часу, пакуль заходнія саюзнікі не адмовяцца ад ідэі стварэння "трохзоннага ўраду". У савецкай зоне была ўведзена "свая" марка.

Гэтак пачаўся Берлінскі крызіс 1948 г. Магчымасць сілавых варыянтаў разгортвання падзеяў разглядалася абодвума канфліктуючымі бакамі, але заходнія дэмакратыі адказалі толькі стварэннем "паветранага моста". На працягу 318 дзён транспартнымі самалётамі ў Заходні Берлін было дастаўлена каля 1,5 млн. т. харчавання, медыкаментаў, будматэрыялаў і шмат чаго іншага. 12 траўня 1949 г. савецкая паветраная блакада была знятая, але распачатая "халодная вайна" зрабіла сваю справу. У Германіі з'явіліся дзве валюты, склаліся адрозныя цэны, знікалі нармальныя ўмовы для вольнага перасоўвання насельніцтва і тавараў, разбураліся традыцыйныя эканамічныя сувязі. Гэтую карціну дапаўнялі ўражальная адметнасць сацыяльна-эканамічных умоў і грамадска-палітычных парадкаў.



Восенню 1948 г. па патрабаванні заходніх дзяржаў з прадстаўнікоў ландтагаў была створана Парламенцкая рада, якой даручалася распрацоўка канстытуцыі або "Асноўнага закону", як для асцярожнасці, каб не трывожыць Савецкі Саюз, называлі гэты дакумент. 8 траўня 1949 г. Парламенцкая рада зацвердзіла "Асноўны закон Федэратыўнай Рэспублікі Германіі", а 23 траўня 1949 г. гэты дакумент быў абвешчаны афіцыйна і набыў моц.

Ствараючы новую нямецкую дзяржаву "бацькі-заснавальнікі" ФРГ (пры падтрымцы вялікіх заходніх дзяржаў) імкнуліся не паўтарыць памылкі Веймарскай рэспублікі. У Асноўным законе быў зафіксаваны прынцып строгага падзелу заканадаўчай, выканаўчай і судовай улады. Заканадаўчая ўлада засяроджвалася ў руках двухпалатнага парламенту. Верхняя яго палата – бундэсрат (федэральная рада) – прызначаецца ўрадамі зямель са свайго складу, г.зн. з'яўляецца органам прадстаўніцтва зямель. Дэпутаты ніжняй палаты – бундэстагу (федэральнага сходу) – абіраюцца грамадзянамі на 4-гадовы тэрмін і галоўным чынам займаюцца законатворчасцю. Акрамя таго, яны абіраюць федэральнага канцлера і кантралююць дзейнасць ураду.



Галавой дзяржавы Асноўны закон абвяшчаў федэральнага прэзідэнта (бундэспрэзідэнт), які ў адрозненне ад прэзідэнта Веймарскай рэспублікі абіраецца спецыяльным "федэральным сходам" (складаецца з дэпутатаў бундэстагу і выбаршчыкаў ад ландтагаў) і выконвае пераважна прадстаўнічыя функцыі. Першай асобай у дзяржаве фактычна з'яўляецца кіраўнік ураду – федэральны канцлер(бундэсканцлер). Менавіта ён мае права вызначаць асноўныя накірункі ўнутранай і знешняй палітыкі, прызначаць і звальняць міністраў. Яго адстаўка магчымая толькі праз вынясенне бундэстагам "канструктыўнага вотуму недаверу": адначасова ніжняя палата павінна прагаласаваць і за новага бундэсканцлера. (Дадзенае палажэнне Асноўнага закону мусіла забяспечыць дадатковую ўрадавую стабільнасць, якой гэтак не хапала ў Веймарскую эпоху.)

Федэратыўная Рэспубліка Германія абвяшчалася дэмакратычнай і сацыяльнай федэратыўнай дзяржавай. Прынцып федэралізму рэалізоўваўся праз дэлегаванне землям шырокіх аўтаномных правоў: уласная канстытуцыя, ландтаг (зямельныя сходы) і ўрад. У кампетэнцыю зямель траплялі развіццё народнай адукацыі і культуры і, часткова, – праблемы аховы грамадзянскага парадку і навакольнага асяроддзя. Часовай сталіцай ФРГ – Берліну ў тагачасных умовах нельга было надаць гэткі статус – быў абвешчаны прырэйнскі горад Бон. Гэтак пачалася гісторыя г.зв. "Бонскай рэспублікі" (пасля аб'яднання Германіі ёй на змену прыйшла "Берлінская рэспубліка").



Тым не менш, заходнія акупацыйныя інстытуты захоўвалі свой моцны ўплыў і пасля прыняцця Асноўнага закону ФРГ. Напачатку красавіка 1949 г. міністры замежных спраў Вялікабрытаніі, ЗША і Францыі прынялі Акупацыйны статут, які рэгуляваў узаемаадносіны дзяржаўных органаў ФРГ і акупацыйных уладаў. Першыя захоўвалі за сабой кантроль над знешняй палітыкай, над Рурскай вобласцю і г.д. Новая германская дзяржава займала тэрыторыю ў 248,2 тыс.км.кв., а яе насельніцтва на 1950 г. складала 48,7 млн. чалавек.

14 жніўня 1949 г. адбыліся першыя выбары ў бундэстаг. Яны праходзілі згодна з новай змешанай (мажарытарны-прапарцыйнай) выбарчай сістэмай, якая была закліканая адначасова забяспечваць і дастатковую шырыню палітычнага спектру партыяў, прадстаўленых у ніжняй палаце, і магчымасць стварэння буйных фракцыяў, важных для забеспячэння ўстойлівасці ўраду. Для абмежавання доступу ў парламент дробных экстрэмісцкіх партыяў прадугледжваўся адмысловы механізм адсеву: на прапарцыйнае прадстаўніцтва маглі разлічваць толькі тыя партыі, якія набралі 5% і болей галасоў выбаршчыкаў альбо правялі не менш за трох дэпутатаў праз аднамандатныя выбарчыя акругі.

Перамогу атрымаў блок ХДС/ХСС, які заваяваў 139 мандатаў (31%). Крыху меней месцаў дасталася СДПГ – 131 (29%). Трэцяй стала СвДП – 52 мандаты (12%). Усяго ў першы бундэстаг прабіліся 11 партыяў. Адначасова з прадстаўнікоў ландтагаў быў сфармаваны бундэсрат. У верасні 1949 г. прайшлі першыя пасяджэнні бундэстагу. Былі абраныя прэзідэнт і канцлер ФРГ. Кіраўніком ураду стаў Конрад Адэнаўэр (1949-1963). У кааліцыйны кабінет увайшлі прадстаўнікі ХДС/ХСС, СвДП і Нямецкай партыі.

Эканамічнае развіццё ФРГ у 1950 – 1960 гг. Сутнасць тэорыі “сацыяльнай рыначнай гаспадаркі”. Прычыны хуткага эканамічнага развіцця, ператварэнне ФРГ у магутную індустрыяльную дзяржаву. Рост эканамічнай няўстойлівасці, крызісы 1974-1975 і 1980-1982 гг. Эканамічная палітыка сацыял-ліберальнай кааліцыі і канцлера Г. Коля.

Напрыканцы 1940-х гг. эканоміка Заходняй Германіі, потым ФРГ, яшчэ знаходзілася ў няпростым становішчы. Праз нейкае дзесяцігоддзе краіну было ўжо не пазнаць. ФРГ пераўтварылася і застаецца дагэтуль адной з магутнейшых эканомік свету. Якім чынам, за кошт чаго быў здзейснены гэты развіццёвы рывок?

Галоўным ідэолагам і архітэктарам германскага "эканамічнага дзіва" быў прафесар Людвіг Эрхард. Пад яго кіраўніцтвам быў распрацаваны праект грашовай рэформы 1948 г. Ва ўрадзе К. Адэнаўэра ён заняў пасаду міністра народнай гаспадаркі. На базе тэарэтычных распрацовак нямецкага эканаміста Вальтэра Ойкена, зробленых яшчэ ў 1930-х гг., Л. Эрхард распрацаваў і потым бліскуча рэалізаваў на практыцы канцэпцыю "сацыяльнай рыначнай гаспадаркі".

Мадэль сацыяльнай рыначнай гаспадаркі сыходзіць з патрабавання, што ні дзяржава, ні прыватны бізнес не ўправе мець поўны кантроль над эканомікай, а павінны служыць людзям. Як і ў рыначнай, у сацыяльнай рыначнай эканоміцы толькі рашэнні саміх спажыўцоў, пастаўшчыкоў рэсурсаў і прыватных фірмаў вызначаюць структуру размеркавання рэсурсаў. Пры гэтым эканамічна больш моцныя павінны падтрымліваць больш слабых. Роля дзяржавы заключаецца ў развіцці пачуцця ўзаемнай адказнасці ўсіх удзельнікаў рынку і мінімізацыі несправядлівых тэндэнцыяў у канкурэнцыі, гандлі і размеркаванні даходаў. Гэтая разнавіднасць змешанай эканомікі разглядалася як альтэрнатыва і ліберальна-рыначнаму капіталізму і сацыялізму.

Дзяржава, што бярэ на ўзбраенне гэтую мадэль імкнецца да забеспячэння поўнай занятасці насельніцтва, сацыяльнай бяспекі, сацыяльнай справядлівасці і сацыяльнага прагрэсу. Сацыяльная рыначная гаспадарка прадугледжвае прыватную ўласнасць на сродкі вытворчасці і свабоднае цэнаўтварэнне, стварае ўмовы для канкурэнцыі і г.д.

Менавіта ў гэтым духу была вытрыманая грашовая рэформа 1948 г., заканадаўчыя акты аб крэдытнай і падатковай палітыцы, аб захадах супраць адвольнага завышэння цэнаў, антыманапольныя і антыкартэльныя ўказы 1948-1949 гг. Ужо напрыканцы 1949 г. валавы аб'ём прамысловай вытворчасці наблізіўся да ўзроўню 1936 г. (98,4%), а да канца 1950 г. нашмат перавысіў яго (114,4%). Адбывалася паскоранае развіццё машына- і прыборабудавання, оптыкі, вытворчасці электраэнергіі.

На працягу 1950-х гг. эканоміка ФРГ развівалася высокімі тэмпамі. У сярэднім прамысловая вытворчасць ў гэты перыяд штогод прырастала на 9% (у 1953-1956 гг. нават часам даходзіла да 15%). На 1956 г. узровень 1936 г. быў ужо перавышаны больш чым удвая, а ў некаторых галінах – нават больш за тое (у аўтамабілебудаванні – у 4,5 разы!). У сярэдзіне 1950-х гг. па аб'ёму прамысловай вытворчасці ФРГ выйшла 3-е месца ў свеце. Стабільна ўзрастаў экспарт, і з 1952 г. ён ужо перавышаў імпарт.

У падмурку "эканамічнага дзіва" ляжалі рэальныя аб'ектыўныя прычыны. Удзел у рэалізацыі "плана Маршала", а потым актыўнае ўнутранае інвесціраванне (гэтаму спрыяла прадуманая палітыка дзяржавы) стваралі трывалую фінансавую базу пад значнае абнаўленне асноўнага капіталу. Вялікую ролю адыгрываў адкладзены попыт. Доўгія гады рацыянаванага размеркавання ў Нацысцкай Германіі (да гэтага яшчэ магутнейшы эканамічны крызіс!), нястача першых пасляваенных гадоў, страты маёмасці падчас вайны абумовілі неабходнасць значных аб'ёмаў прадуктаў харчавання, абутку, адзення, тавараў працяглага карыстання. Спажыванне тавараў павялічвалася яшчэ хутчэй у выніку падвышэння заробкаў. Высокі попыт, у сваю чаргу, стымуляваў рост вытворчасці. Вялікае значэнне адыграла наяўнасць кваліфікаванай рабочай сілы, гатовай працаваць за малыя заробкі (асабліва з ліку вымушаных перасяленцаў). Карэйская вайна і гонка ўзбраенняў выклікалі рост попыту на машыны і абсталяванне на сусветным рынку. ФРГ гэтай сітуацыяй выдатна скарысталася. Немалаважным фактарам эканамічнага поспеху стаў мінімальны ўзровень вайсковых выдаткаў. І, нарэшце, важную ролю адыграў удзел ФРГ у заходнееўрапейскай інтэграцыі.

Тым не менш, напачатку 1960-х гг. асноўныя крыніцы эканамічнага росту ФРГ былі вычарпаныя. У першай палове 1960-х гг. заходнегерманскі неалібералізм стаў сутыкацца з першымі сур'ёзнымі праблемамі. Пра гэта сведчылі частковыя крызісы 1958 і 1963 гг. Расла дарагоўля, больш частымі станавіліся працоўныя канфлікты. У 1966-1967 гг. здарыўся першы цыклічны крызіс перавытворчасці ў гісторыі ФРГ. Ён закрануў амаль усе галіны. Прамысловая вытворчасць скарацілася на 3%, а ў некаторых галінах спад даходзіў нават да 10-20%. Небывалых памераў (да 300 тыс.) дасягнула беспрацоўе. Эканамічныя цяжкасці запатрабавалі ад ураду правядзення спецыяльных антыкрызісных захадаў.

Прыход да ўлады сацыял-ліберальнай кааліцыі на чале з СДПГ (1969) азначаў узмацненне дзяржаўнага рэгулявання на макраэканамічным узроўні. Сацыял-дэмакраты сталі распрацоўваць доўгатэрміновыя мэты і арыенціры эканамічнага развіцця на дзесяцігоддзе. Неаліберальная палітыка саступіла месца неакейнсіянству. Новая мадэль рыначнай гаспадаркі захоўвала недатыкальнасць прыватнай уласнасці, эканамічную самастойнасць прадпрымальнікаў, сацыяльную абароненасць насельніцтва, мадэрнізавала канкурэнцыю і цэнаўтварэнне. Стала праводзіцца палітыка свядомага фарсіравання пастаяннага эканамічнага росту.

Праблемы і цяжкасці заходнегерманскай эканомікі 1960-х гг. аказаліся толькі прэлюдыяй. Сапраўдны ўдар яна атрымала ў сярэдзіне 1970-х гг., калі сышліся ў часе структурны, валютна-фінансавы крызіс і цыклічны спад. Які паўсюль у заходніх эканоміках, спад вытворчасці (у прамысловасці – 7,5%, а па некаторых галінах – нават 15-20%) суправаджаўся інфляцыяй (7%). Беспрацоўе перавысіла 1 млн. чалавек. У цэлым ФРГ пацярпела ў гады крызісу значна менш, чым астатнія вядучыя капіталістычныя дзяржавы. Прычынамі таму сталі і агульная эфектыўнасць заходнегерманскай эканомікі, і ўдалыя антыкрызісныя мерапрыемствы ўраду.

З 1976 г. ФРГ пачала выходзіць з крызісу, аднак стагфляцыя – спалучэнне застою ці хранічна нізкіх тэмпаў эканамічнага росту з інфляцыяй і беспрацоўем – заставаліся характэрнай рысай эканамічнай сітуацыі ў краіне і ў другой палове 1970-х і напачатку 1980-х гг. Калі на пачатковай стадыі НТР з'яўленне прынцыпова новых тэхналогіяў запатрабавала новыя працоўныя месцы, то ў 1970-я гг. пачалося структурнае скарачэнне занятасці – сталі знікаць цэлыя прафесіі. Напрыклад, у паліграфічнай прамысловасці пераход на фотадрук зрабіў непатрэбнай працу наборшчыкаў. Дэфіцыт працоўных месцаў дазваляў прадпрымальнікам у гэты час падтрымліваць жорсткі рытм і рэжым працы, не падвышаць заробкі. У выніку ў другой палове 1970-х – пачатку 1980-х гг. колькасць забастовак у параўнанні з 1960-мі гадамі павялічылася амаль удвая.

Восенню 1980 г. пачаўся новы эканамічны крызіс. У ФРГ яго маштабы аказаліся нават большымі, чым у 1974-1975 гг. Ізноў скарацілася вытворчасць. Колькасць беспрацоўных да 1983 г. ўжо перавысіла 2 млн. чалавек, што складала звыш 9% усіх асобаў наёмнай працы. Крызіс суправаджаўся мноствам банкруцтваў. Звычайныя прылады дзяржаўнага рэгулявання згубілі эфектыўнасць.

Пераадоленне структурнага крызісу 1970-х – пачатку 1980-х гг. было звязанае з рэалізацыяй неакансерватыўнай эканамічнай праграмы ХДС, якая на чале кааліцыі ХДС/ХСС-СвДП вярнулася да ўлады ў 1982 г. Партыя і яе лідэр Гельмут Коль па-ранейшаму дэкларавалі адданасць сацыяльнай рыначнай гаспадарцы. Але калі раней увага акцэнтавалася на сацыяльных аспектах рыначнай эканомікі, то цяпер – "на забеспячэнні свабоды" і абмежаванні сацыяльных функцыяў дзяржавы. Тым не менш, нават падкрэсліваючы прыярытэтнасць прыватнай ініцыятывы і свабоднай канкурэнцыі, хрысціянскія дэмакраты прызнавалі неабходнасць карэкціроўкі і дапаўненні рынку актыўнасцю дзяржавы.

Эканамічная сітуацыя стала хутка мяняцца да лепшага. У сярэдзіне 1980-х гг. эканоміка ФРГ уступіла ў фазу ўздыму, які з 1988 г. нават перарос у гаспадарчы бум. Важнымі фактарамі значнага паляпшэння эканамічнай сітуацыі сталі падвышэнне прадукцыйнасці працы, рост карпаратыўных прыбыткаў, узрастанне спажывецкага попыту, адноснае зніжэнне коштаў на энерганосьбіты, актывізацыя знешняга гандлю, у тым ліку з усходнееўрапейскімі краінамі.

Тым не менш, галоўнай крыніцай эканамічных поспехаў ФРГ стала яе ўдалае прыстасаванне да ўмоў, што склаліся на новай фазе навукова-тэхнічнага прагрэсу. Былі перагледжаны прыярытэты дзяржаўнай навукова-тэхнічнай палітыкі. Даследаванні ў галіне электронікі сталі больш канцэнтравацца на распрацоўцы мікрапрацэсарнай тэхнікі. Асаблівая ўвага надавалася стварэнню сучасных сістэмаў сувязі ды інфармацыі. Прыярытэтнае значэнне набываюць энергазберагальныя тэхналогіі. У выніку ФРГ здолела выйсці на навукова-тэхнічны ўзровень ЗША у гэткіх галінах, як металургія, станка- і машынабудаванне, хімія, атамная энергетыка. Напрыканцы 1980-х гг. разам з Японіяй краіна дасягнула вялікіх поспехаў у стварэнні навукаёмістых галінаў вытворчасці і замацавалася на вядучых пазіцыі ў свеце па затратах на НДВКР.

Стабільна развівалася і сельская гаспадарка. Пастаянна расла вытворчасць сельскагаспадарчай прадукцыі (напрыклад, вытворчасць мяса за 1970-1980-я гг. узрасла на 20%). Працягвалася скарачэнне занятых у сельскай гаспадарцы. Напрыканцы 1980-х гг. у гэтай галіне працавала толькі 4,5% эканамічна актыўнага насельніцтва.

Вельмі высокага ўзроўню дасягнуў дабрабыт сярэднестатыстычнага заходняга немца. Краіна па асноўных паказчыках матэрыяльнага дастатку насельніцтва стабільна знаходзілася ў ліку сусветных лідэраў.


Просмотров 523

Эта страница нарушает авторские права




allrefrs.ru - 2021 год. Все права принадлежат их авторам!