Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР ЖӘНЕ САЛЫҚТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАР 3 часть



Сонымен, мынадай іс-қимылдар:

1) заңды немесе жеке тұлғаның салық салуға жататын (кейде салық салуға байланысты) объектіні сатып алуы;

2) екі жақты (кейде үш жақты) салықтық шарттар жасасу;

3) заңды немесе жеке тұлғаның нәтижесінде салықтың не болмаса өзге міндетті төлемнің төлеушісі мәртебесіне ие болатын белгілі бір іс-әрекеттерді жүзеге асыруы;

4) салық салу мәселелеріне байланысты салық комитетінің немесе кұзыретті қаржылық органның салық заідарына сай жекелей нормативтік кұқықтық актілерді шығаруы салықтық кұқықтық қатынастардың туындауы негізіне жататын заңы фактілер болып табылады.

Салық төлеушінің кұқықтық мәртебесінің өзгеруі; салық салу объектісінің немесе салық салуға байланысты объектінің өзгеруі; салықтық міндеттеменің негізінде жаткан қаржылық- жоспарлық актінің өзгеруі; бұрынырақ жасалынған салықтық шарттың белгіленген тәртіп негізінде өзгертілуі сияқты іс-әрекеттер мен мынадай окиғалар: салық төлеуші азаматтың отбасылық жағдайының өзгеруі; салық төлеушінің белгілі бір жасқа жетуіне орай оған қатысты салық салу мән-жайларының заңға сәйкес өзгеруі; салық төлеушінің өлеуметтік жағдайының өзгеруіне байланысты оның мемлекет алдындағы салықтық міндеттемесінің заңға сәйкес өзгеріс табуы салықтық кұқықтық қатынастардын өзгеруі негізінде жаткан заңы фактілер ретінде көрініс табады.



Ал мына:

1) тиісті салықтық міндеттеменің тоқтатылуы;

2) салықтық міндеттемені туындатуға негіз болған салықтық шартты бұзу;

3) салық төлеушінің салық салу объектісі болып табылатын мүлкінен айрылуы;

4) салық төлеушінің өзіне салық салынатын табыс әкелетін қызметін тоқтатуы;

5) өз шешімі бойынша салық субъектісі болып табылатын заңды тұлғаны жою сияқты іс-қимылдар мен:

1) жеке тұлғаның кайтыс болуы;

2) табиғи тылсым күштер мен кездей соқ дүлей апаттардын салдарынан салық салу объектісі немесе салық салуға байланысты объекті болып табылатын мүліктің жойылуы;

3) салықтық міндеттеменің туындауы негізінде жатқан нор- мативтік кұқықтық актінің жойылуы сияқты заңы оқиғалар салықтық кұқықтық қатынастардың тоқтатылуына негіз болатын заңы фактілерге жатады.

Сонымен, Қазақстан Республикасындағы нарықтық экономика жағдайында салық салуды кұқықтық реттеу механизмін жетілдіру концепцияларының маңызды бағытты салық жүйесімен, салықтық қызметтің принциптерін айқындау және оларды заңмен бекіту мәселелері болып табылады. Әрине, бұл принциптердің дені саяси экономика классиктері тарапынан калыптастырылғанымен, оған жаңаша сипат-мазмұн беру қажеттілігі объективті түрде туындап отыр.



Негізгі принциптер ретінде мына:

1) салық салудың әділеттілігі;

2) салық салудың бір келкілігі;

3) салық салудың бір дүркінділігі;

4) салық салудың айқындылығы;

5) мемлекеттік билікгі пайдалану арқылы салық салу аясындағы қоғам және мемлекет мүдделерінің балансын сақтау;

6) салықтарды тек заңды нысанда белгілеу және алу;

7) құжаттарды қатан ресімдеу;

8) сот шешімі негізінде салықтық міндеттемені орыңдауға

мәжбүрлеу;

9) салықтық міндеттемелердің уақтылы, толығымен және дұрыс атқарылуына бақылау жүргізу тек салық органдарының айрықша құзыреті;

10) салық салудың икемділігі;

11) салық салудын үнемділігі сияқты қағидаттарды белгілеуге болады.

Сонымен бірге салықтық қатынастардағы салық төлеушілердің өздеріне тиесілі негізгі құқықтарын заңмен бекіту және жүзеге асыру механизмін қалыптастыру үшін жоғарыда аталған принциптер негізінде нақтыландырылған кұқықтарын айқындау да өзекті мәселе болып табылады.

Олардың кейбір құқықтарының мүмкіндігінше мынадай:

1) салық төлеушінің салық салу жөніңдегі ақпараттармен танысу құқығы;

2) салық төлеушінің өзіне тиесілі қаржылық шаруашылық қызметі барысында салықтық жоспарлауды жүзеге асыру құқығы;

3) салық төлеушінің өз жеке меншіктерін мемлекет тарапынан заңсыз салық салудан қорғау құқығы сипатында көрініс тапқаны дұрыс болар еді.

Салық төлеуші салық салу аясындағы өзінің құқықтарына сай өз жеке меншігі мен өзге де мүдделерін қорғау мақсатында заңда көзделген тәртіппен салық органдарының шешімдері мен олардың лауазымды адамдарының іс-әрекетіне шағымдана алады.

Мысалы, Салық кодексінде көзделген ережелерге сәйкес салық төлеушінің салықтық тексеру актісі бойынша хабарламаға берілген шағымын Салық комитетінің жоғары тұрған органы қарайды.

Салық төлеушінің уәкілетті мемлекеттік органның лауазымды адамдары жүргізген тексеру актісі бойынша хабарламаға жасаған шағымын Салық кодексінің 553-557-баптарында белгіленген тәртіппен тікелей уәкілетті мемлекеттік орган қарайды.

Салық төлеушінің салықтық тексеру актісі бойынша хабар- ламаға жасаған шағымы хабарламаны салық төлеушіге тапсырған күннен бастап он жұмыс күні ішінде салық кызметінің жоғары тұрған органыңа беріледі.

Салық төлеуші салықтық тексеру актісі бойынша хабарламаға салықтың, өсімпұлдар мен айыппұлдардың есептелген сомасы бөлігінде, сондай-ақ, салық қызметі органдары лауазымды адамдарының әрекеті (әрекетсіздігі) бөлігінде сотқа шағымдануға құқылы. Салық төлеушінің сотқа шағым беруі салықтық тексеру актісі бойынша шағым келтірілген хабарламаның орындалуын тоқтата тұрады.

Салық төлеуші шағымның көшірмесін салықтық тексеру жүргізген салық органыңа жіберуге тиіс. Белгіленген тәртіппен және салық кодексінің 554-бабында айқындалған нысан мен мазмұнда берілген салық төлеушінің шағымы ол келіп түскен күні міндетті түрде салық органыңда тіркеледі.

Жоғары тұрған салық органыңа шағым берген салық төлеуші осы шағым бойынша шешім қабылданғанға дейін оны өзінің жазбаша өтініші негізінде кері қайтарып ала алады. Салық төлеушінің шағымды кері қайтарып алуы 553-баптың 1-тармағында белгіленген мерзім сақталған жағдайда оны қайтадан шағым беру құқығынан айырмайды.

Салық төлеушінің жазбаша түрде берілген шағымында:

1) салық төлеушінің шағым берген күні, айы, жылы;

2) шағым берілген салық қызметінің жоғары тұрған органы- ның атауы;

3) шағым берген адамның тегі, аты, әкесінің аты не толық атауы, оның тұрғылықты жері (орналасқан жері) мен банктік деректемелері;

4) салық төлеушінің тіркеу нөмірі;

5) салықтық тексеру жүргізген салық органыңың атауы;

6) шағым берушінің өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдер;

7) қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетіледі.

Салық органыңа берілетін шағымға:

1) салықтық тексеру актісі мен хабарламаның көшірмесі;

2) өтініш берушінің талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар;

3) іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса тіркеледі.

Шағымға оны беруші - салық төлеуші қол қояды. Салық

төлеуші жасаған шағым бойынша салық органыңда шағым тіркелген кезден бастап отыз жұмыс күніңен кешіктірілмейтін мерзімде дәлелді шешім шығарылады.

Салықтық тексеру актісі бойынша хабарламаға жасалған салық төлеушінің шағымын қарау нәтижелері бойынша салық қызметінің жоғары тұрған органы мынадай:

1)салық тектексеру актісі бойынша шағым жасалған хабар- ламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру;

2) салық тектексеру актісі бойынша шағым жасалған хабар- ламаны толығымен немесе бір бөлігінде күшін жою жөніңдегі шешімдердің бірін шығарады.

Шағымдарды қарау нәтижелері бойынша салық кызметінің жоғары тұрған органыңын шешімінде: шешім қабылданған уақыт пен орын; салық төлеушінің шағымын қараған салық органыңың атауы; шағым берген салық төлеушінің тегі, аты, әкесінің аты не толық атауы; салықтық тексеру актісі бойынша шағым жасалған хабарламаның қысқаша мазмұны; шағымның мәні; шағым бойынша шешім шығару кезінде басшылыққа алынған салық заңдарының ережелеріне сілтеме жасалған негіздеме көрсетілуге тиіс.

Салық төлеушінің жоғары тұрған салық органыңа шағым беруі салықтық тексеру актісі бойынша шағым жасалған хабарламаның орындалуын тоқтата тұрады. Салықтық тексеру актісі бойынша хабарламаның орындалуы салық қызметінің жоғары тұрған органыңын жазбаша шешімі шығарылғанға және салық кодексінің 559-бабының 1-тармағында аталған кезең аяқталғанға дейін тоқтатылады.

Салықтық тексеру актісі бойынша хабарламаның күші жойылған жағдайда салық тектексеру актісінің күші де жойылады.

Уәкілетті мемлекеттік орган шағымды қарау жөңіндегі өзінің өкілеттіктерін жүзеге асыру кезінде оның қызметіне араласуға тыйым салынады, соңдай-ақ оның Салық кодексіңде белгіленген негізде және тәртіппен шығарылған шешімі салық органдары үшін міндетті болып табылады.

Уәкілетті мемлекеттік органға берілген шағым салық төлеуші шағымды қарау нәтижелері бойынша шешімді алған кезден бастап, не Салық кодексінің 555-бабының 1-тармағында аталған мерзім аяқталған күні салық қызметінің жоғары түрған органыңын шешімі болмаған жағдайда бес жұмыс күні ішінде беріледі.

Уәкілетті мемлекеттік органға жіберілетін шағым нысаны мен мазмұны бойынша Салық кодексінің 554-бабында белгіленген талаптарға сай болуға тиіс.

Салық төлеуші өз шағымының көшірмесін салық төлеушінің шағымын қараған салық қызметінің жоғары тұрған органыңа да жібереді.

Уәкілетті мемлекеттік органға жіберілетін шағымға салық төлеушінің шағымын қараған салық қызметінің жоғары тұрған органы шешімінің көшірмесі қоса тіркеледі.

Уәкілетті мемлекеттік органға жіберілген шағым Салық кодексінің 557-8-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күніңен кешіктірілмейтін мерзімде қаралады. Уәкілетті мемлекеттік орган істі мәні бойынша карауды аяктаған соң жазбаша нысанда негізделген дәлелді шешім шығарады және оны өтініш беруші — салық төлеушіге тапсырады, сондай-ақ көшірмесін салық төлеушінің шағымын қараған салық органыңа жібереді.

Уәкілетті мемлекеттік орган шағымды қараудын қорытындысы бойынша: шағымды қанағаттандырусыз қалдыруға; сапық органыңың шағым жасалған шешімінің күшін жоюға; шешімді өзгертуге немесе жаңа шешім шығаруға құқылы.

Уәкілетті мемлекеттік органның шешімінде: шешімнің қабылданған уақыты мен орны; шағым берген салық төлеушінің тегі, аты, әкесінің аты не толық атауы; салық қызметінің жоғары тұрған органыңың шағым жасалып отырған шешімінің қысқаша мазмұны; шағымның мәні; Қазақстан Республикасының сапық заңдарының нормаларына сілтеме жасалған негіздеме мен қорытындылар көрсетілуге тиіс.

Уәкілетті мемлекеттік органға шағым беру жазбаша шешім шығарылғанға дейін салықтық тексеру актісі бойынша шағым жасалған хабарламаның орындалуын тоқтата тұрады. Салық - тектексеру актісі бойынша хабарламаның күші жойылған жағдайда салықтық тексеру актісініңде күші жойылады.

Әрбір салық төлеушінің жоғары тұрған салық органыңа немесе сотқа салық органдарының лауазымды адамдарының әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымдануға кұкығы бар. Салық органдарының лауазымды адамдарының әрекетіне (әрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген тәртіппен шағым жасалады. Салық органдарының салық заңдарының бұзылуына кінәлі лауазымды адамдары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіп негізінде жауаптылыққа тартылады.

Қазіргі кезде салық салу және салықтық кұқық теориясы мен практикасы салықтық кұқықтық қатынастарды құрудын жаңадан накгыландырылған құқықтық Конструкциясын айқындап, жасауды, соңдай-ақ оны заң жүзіңде бекітуді қажет етіп отыр. Бұл ретте салықтық міндеттеменің туындауы, өзгеруі, аткарылуы және жойылуы кезендерінің салықтық құқықтық қатынастардан қатаң көрініс табуы сияқты мақсат көзделінеді. Салық міндеттеменің жаңа құқықтық Конструкииясындағы мемлекеттің салықтық талаптарының құрамына қарапайымдылық және айқындылық элементтерінің еңгізілуі салық төлеушілердің оларды бірден түсініп, қабылдауларына және тиісінше орындауларына мүмкіндік береді.

Салықтық міндеттеменің құрамында оның субъектісі мен объектісі және мәні, яғни заңы мағынасы ретінде субъектілік заңы жиынтығы, сондай-ақ материалдық мағынасы ретінде осы құқықтар мен міндеттерді субъектілердің нақты іс-қимылдарында жүзеге асырылатын қүқықтары мен міндеттері көрініс табады.

Салықтық міндеттемесіне орай жүзеге асырылатын салық төлеушінің әрбір іс-қимылы әрқашанда нақты заңы фактімен байланысты болуға тиіс. Осындай барлық заңы фактілер өте дәл тұжырымдалып Қазақстан Республикасының салық заңында салықтық міндеттемелердің туындауының негізі ретінде бекітілуі қажет.

Салықтық міндеттеменің заңы мағынасы осы міндеттеме субъектілерінің өте құрделі, өзара байланыскан және өзара шартталған кешенді субъективтік құқықтары мен заңы міндеттері арқылы айқындалады. Салықтық құқықтық қатынастар аясында мемлекет көздейтін басты міндеттер:

1) нарықтық қатынастар талабына сай келетін бірыңғай салық саясатын жүргізу;

2) мемлекеттің салықтық құрылысын жетілдіру;

3) салық салуды әлеуметтік ахуалдарға байланыстыра отырып жүзеге асыру;

4) мемлекеттік салық әкімшілігін өркениетті салықтық әкімшілендіруді әрі заңды негізде жүргізу;

5) салықтық міндеттемелердің тиісінше біржакты - ерікті (дербес) орындалуына жағдай жасау;

6) атқарылмаған салықтық міндеттемелерді мәжбүрлеп орындатқызу;

7) халық аралық салықтық шарттарда көзделген салық салу стандарттары ережелерін салық жүйесіне еңгізу және бүгінгі салық салуға негіз болатын жаңа принциптер мен ережелерді қалыптастыру болып табылады.

Салықтық құқықтық қатынастар мемлекеттің салық жүйесіндегі қатынастарға тікелей қатысушылардың өз ара тығыз ұштасатын құқықтары мен міңдеттерінің айрықша материалдық және ұйымдастыру мазмұнды сипатымен ерекшеленетін, сондай-ақ осындай құқықтар мен міндеттердің тиісті салықтық құқықтық нормалар негізінде орындалуы нақтылы көрініс табатын, коғамдық-мемлекеттік маңызы аса зор, жалпы мемлекеттік және жергілікті салық салу деңгейлерінде туындайтын, әлеуметтік бағдарланған және экономикалық мән-жайлары басым құрделі салықтық қатынастар болып саналады.

Пысықтау сауалдары:

1. Салықтық құқықтық нормалардың ұғымын, өздеріне тән белгілерін және ерекшеліктерін айтып беріңіз.

2. Салықтық құқықтық қатынастардың ұғымын айқындай отырып, олардың ерекше белгілері мен түрлерін сипаттап беріңіз.

3. Салық төлеушілердің құқықтары мен міндеттерін атай отырып, олардын салық салу аясындағы басты міндетін көрсетініз.

4. Салық органдары мен баска да уәкілетті мемлекеттік органдардың салық салу аясындағы кұзыреттерін айтып берініз.

5. Салық органдары материалдық салықтыққа тынастын субъектісі болып табыла ма?

6. Салық салу аясындағы міндетті бағынышты субъектілер мен өктем билік субъектілерінің өз құқықтарын қорғау тәсілдерінің ерекшеліктері қалай негізделген?

7. Салықтық құқықтық қатынастардың объектісі деп нені айтамыз?

8. Салықтық құқықтық қатынастардағы заңы фактілердің функцияларын, рөлі мен манызын түсіндіріңіз.

3-тақырып. САЛЫҚТЫҚ МІНДЕТТЕМЕЛЕР

Жоспар:

1.Шағын кәсіпкерлікке арналған арнаулы салық режимі.

2.Салық салуі аясындағы салықтық ынталандыру және мемлекеттік мәжбүрлеу.

Салықтық құқық ғылымының (практикасыныңда) өзекті мәселесіне айналуына орай көптеген жылдар бойы зерттелген салықтық міндеттеме институты бүгінде осы аясы бойынша жасалынған ғылыми қорытындылар мен тұжырымдамалардың нәтижесінде Салық кодексінің жалпы бөлімінде орын алып отыр. Бұл салық салу аясы мен коғам үшін маңызды деп айтуға болады.

Осы орайда айта кететін жәйт, міндеттеме ұғымы қалыптасқан дәстүр бойынша тек азаматтық-құқықтық ұғым, яғни цивилистиқалық заңы-техникалық құрал, сондай-ақ азаматтық- құқықтық міндеттеме ретінде белгілі бір келісімге келудің және шарт жасасудың нәтижесі болып табылады.Ал салықтық міндеттеме қазіргі коғам қажеттілігіне сай келетін салық салу жүйесін құру ісіне ат салысуы арқылы салықтық қатынастарға қатысушылардын құқықтары мен міндеттерГн катан айқындауға қол жеткізетін және ұлттық табысты қайта бөлуге қатысты экономикалық мәнжайлары мен өктем билік тұргысынан ерекшеленетін құқықтық құрал ретінде танылады.

Салықтық міндеттеменің мәнжайын заң шыгарушы былайша айқындаған салықтық заңнамаға:

1) тиісті салық заңдарына сәйкес салық төлеушінің мемлекет алдында туындаған міндеттемесі салықтық міндеттеме болып танылады;

2) салықтық міндеттеме талаптарына сай салық төлеуші: салық органыңда тіркеу есебіне тұруға; салық салу объектісі мен салық салуға байланысты объектіні айқындауға; салықтар мен бюджетке төленетін баска да міндетті төлемдерді есептеп шығаруға, салық есептілігін жасауға, оны белгіленген мерзімде табыс етуге және салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге міндетті;

3) мемлекет өзінің салық органдары арқылы сапық төлеушіден оған тиесілі салықтық міндеттемелерді толық көлемде орындауын талап етуге құқылы;

4) салықтық міндеттемелер орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған жағдайда мемлекет салық кодексінің тиісті баптарында көзделген тәртіп негізінде сапықтық міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілдерін және мәжбүрлеп орындату шараларын қолдануға құқылы.

Бұл ретте түсінікті болуы үшін:

- салықтық міндеттеме салық төлеушінің мемлекет алдын- дағы біржақты міндеттемесі, яғни түпкілікті нәтижесі өзіне тиесілі салықтық төлемнің сомасын мемлекет кірісіне аудару, енгізу (төлеу) жөніңдегі міндеттемесі;

- салықтық міндеттеме негізінде салықтық төлемнің сомасын өзінің пайдасына төлеуді салық төлеушіден талап ету жөніңдегі мемлекеттің кұқығы деп тұжырымдауға болады.

Міне, салық төлеушінің өзіне (тиісті салық заңына сәйкес) жүктелген салық төлеу жөніңдегі біржақты міндеттемені саналы түрде, сондай-ақ салықтық- құқықтық мәдениеттілік пен белсенділік таныта отырып, белгіленген тәртіп негізінде уақтылы және толығымен орындауы, мемлекеттің салық төлеушілерден белгіленген салықтарды өзіне төлеуін талап ету құқығымен ұштаса отырып салықтық құқықтық қатынастардың басты материалдық мәніңе айналады.

Өзінің экономикалық және к құқықтық табиғатына сай салықтық міндеттеме:

- тек мемлекеттің еркіне және әмірлі талабына сай туын- дайды;

- әрдайым мерзімді сипатта болады;

- өзінің сипаты бойынша мемлекеттік (қоғамдық)- құқықтық тұрғыдан ерекшеленеді;

- салықтық төлемдердің сомасына байланысты көбінесе ақшалай көрініс табады;

- өзінің мән-жайына карай біржақты міндеттеме болып тақбылады;

- оның айтарлықтай дәрежеде (тиісінше) орындалуы мемлекеттің мәжбүрлеу күшімен қамтамасыз етіледі;

- міндеттеме бойынша салықтық төлемдердің ақша каражат- тарын мемлекет кірісіне аударуға байланысты салық төлеуші тұлғаның белсенді іс-қимылдарымен сипатталады;

- құрылымында салықтың заңы құрамының мұқият белгіленген элементтерінің болуы оның тиісінше орындалуының негізі болып табылады;

- әрбір жекелеген салықтарға тән салық салу объектілерімен, салық салуға байланысты объектілермен, салық базасымен, салық ставкасымен және салық кезенділігімен мазмұңдалады.

Салықтық міндеттеменің объектісіне міндетті тұлға салық төлеушінің салықтық төлемінің сомасын мемлекетке тапсыру кезіндегі іс-қимылдары жатады. Ал салықтық міндеттеменің нысаны мемлекет (мемлекеттің салық органдары) мен салық төлеушілер - заңды және жеке тұлғалардың арасындағы байланыстың сырткы көрінісі болып табылады.


Просмотров 1081

Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2020 год. Все права принадлежат их авторам!