Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Quot;Маргарет Тэтчер дәуірі". Консервативтік үкіметтер. 1979—1997 ж.ж



1979 ж. сайлауда жеңіске жетуден бүрын консер-вативтік партия дағдарыстан шығудың "Дүрыс жол" атты бағдарламасын жасап, партияның жаңа басшысы етіп Маргарет Тэтчерді сайлады. Консервативтік партия-ның бағдарламасында дағдарыс және инфляцияға қарсы күрестің неоконсервативтік нүсқасы жасалған болатын. "Жаппай жүмыспен қамтамасыз ету", "әл-ауқатты мем-лекет" және бюджет дефициттігі туралы бүрынғы иде-ялар лақтырылып тасталды. Экономика мен әлеуметтік саладағы жаңа саясат "тетчеризм" деген атак алды. Біріншіден, цатаң монетарлыц саясат, яғни айналым-дағы ақша көлемін шектеу, шығындарды азайту саяса-ты басталды, бұл инфляцияны азайтты, бірак жүмыс-сыздықты арттырды.

80-ші жж. қатаң монетарлық саясат жүргізу нәти-жесінде инфляцияны азайтып, инвестицияларды көбей-туге жағдайлар туды. Нәтижесінде бұрынғы онжыл-дықтағы тоқыраудың орнына Үлыбритания өндірісті да-мытуда секіріс жасап, еңбек өнімділігі жағынан Еуропа-лық қапиталистік елдердің бәрін басып озды.

Үкімет тиімділігі аз немесе шығынды мемлекеттік секторды жеке меншікке сату жолымен оларды ұстап туруға жүмсалатын мемлекеттік шығындар ауыртпалы-ғынан қүтылды. Жекешелендіру бюджетке 28 млрд. фунт стерлинг түсірді. Миллиондаған адамдар фирмалар мен кәсіпорындардың акционерлеріне айналды. Акция ұстаушылардың саны елдегі ересек адамдардьщ 7% -нен 25%-ке дейін өсті. Жекеменшіктік катынастарды нығай-тудағы Тэтчер үкіметінің жүргізген екінші бір шарасы муниципалитеттер мен қалалардың түрғын-үй қорларын жеке меншікке сату болды. 80 жж. 4,1 млн. отбасы жеңілдіктер бойынша пәтерлер мен үйлер сатып алды. 1990 ж. отбасылардың 65% (20 млн.) жекеменшік үйлері болды. Британ коғамын кейде уштен екісін орта тап қүрайтын қоғам деп атайтын болды. Вірак халыктың үштен бірі — жүмыссыздар, жеке басты аналар, науқа-стар, мүгедектер, бішмі төмен, мамандыққа үйретілмеген жастар т.б. мемлекет тарапынан әртүрлі көмектерге мүқтаж болды. Консерваторлар мемлекеттік әлеуметтік көмектің бұл саласын сақтап қалды.



Кәсіподактармен арақатынас барлық британ үкіметтері үпгін күрделі мәселе больш келді. Тэтчер бұл мәселеде консервативтік партияға тән әдеттегі қатаң бағыт үстанды.

Пайдасыз шахталарды жабуға қарсы шыққан шахтерлердің, технологиялық жағынан ескірген өндіріс салаларындағы жүмыс орындарының сақталуын талап еткен почта қызметкерлерінің, полиграфистердің ереуіл-дері дөрекі күш колдану жолдарымен басылды. Корпора-тивтік әрекет (үкімет кәсіподақтар — бизнес) үлгісінің орнына бизнеске қолдау көрсету және экономикалык процесстердің рыноктық-каржы қатынастары арқылы өздігінен реттелуіне басымдылық берудің жаңа мемлекеттік саясат жүйесі келді. Жекеменшік секторды, рыноктық механизмдерді және инвестициялык саясатты белсінділендірудің нәтижесінде 80-жж. 2,5 млн таяу жүмыс орындары қүрылды.



Британ бизнесінің белсенділігінің артуына Үлыбрита-нияның 1973 ж. Еуропалық экономикалык бірлестікке мүше болуы да белгілі мөлшерде әсер етті.

Консервативтік партия 1983, 1987,1992 жж. парла-мент сайлауларында жеңіске жетіп, 16 жылдан аса уақыт мемлекет басқаруды өз қолында ұстады. Бұл Үлыбрита-ния үшін рекорд болды!

Бірақ М.Тэтчер тұсында жаңа мәселелер бой көтерді, солардың нәтижесінде ол консервативтік партиясының басшысы қызметінен түсті де, партия келесі сайлауда жеңіліс тапты.

1997ж. мамырдағы парламент сайлауында барлык қарсыластарын артка тастап, үлкен басымдылықпен лей-бористер жеңіске жетті. Олардың басшысы Энтони Блэрүкімет қүрды.

Ольстер дағдарысы және ұлттық мәселелер.1921 ж. Ирландия Респуликасы қүрылғаннан кейін Үлыбри-тания өзінің қүрамында халқының үштен бірі католик дініндегі ирландықтар мен үштен екісін Шотландия мен Уэльстен шыққан протестанттар күрайтын аралдардың алты солтүстік графтығын (Ольстер) алып қалған бола-тын. Екі діни қауымның арасында нарым-қатынастар әдеттті дау-дамайлы болып келетін. 1968 ж. католиктік азшыльщтың азаматтық қүқықтар үшін қозғалысы бас-талды. Бұл ереуілді қуып таратудан кейін Ольстерде таппай тәртіпсіздік басталды. Тәртіп орнату үшін Үлыб-ритания Ольстерге әскер енгізді. Ирландияньщ республи-калық армиясы (ИРА), жасырын экстремистік үйым, ағылшын солдаттарына қарсы террормен жауап берді. Британ үкіметтерінің келесі үш он жыл ішіндегі жан-жалды шешу жөніндегі әрекеттері бұлікшіл графство-ларға тыныштык. әкелмеді. Католиктер мен протестант-тар арасындағы кақтығусылар жалғаса берді. 1998ж. мамырда Ольстердегі теке тіресті тоқтату және өзін өзі басцару сайлаулы органдарын щру туралы келісімге қол жетісті.

6080жж. Шотландия мен Уэльсте үлттық және мәдени автономия үшін қозғалыс жандана түсті. Шот-ландия мен Уэлстегі 70-жж. өткізілген референдумдар автономиялык басқаруды беру жоспарын колдамады_(бхд_ процесс "деволюция" деп атанды). Бірақ "деволюция" Шотландия мен Уэльс халкының қолдауына ие болды.

Үлыбританияның сыртқы саясаты.Үлыбритания әдетте Еуропалық және дүниежүзілік саясатта ерекше орын алып келді. Ел қүрлыктағы соғыстарға сирек қат-насатын, бірақ дипломатиялық күрестің кездейсоқ қалта-рыстарында әруакытта жетекші күш ретінде көрініс та-

батын сырткы саясат саласындағы көпжылдық тәжірибе Үлыбританияға Еуропалық "концертте" "бірінші скрип-ка" рөлін ойнауға мүмкіндік беріп келді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан соң жағдай күрт өзгерді: "дүниежүзінің тағдырына жауапкершілік" ролі АҚІП-ка көшті де, Үлыбритания Еуропада өгей бала күйінде қалып койды. Оның ерекше орны мына үш жакты рөлмен анықталды: Үлыбритания халыкаралық аренада АҚШ-тың басты әріптесіне айналды, екінші жағынан, ол басты Батыс Еуропалық елдердің бірі қалпында кала берді, ең соңында, ол көлемі метропо-лия көлемінін 20 есе артық доминииондарды біріктіретін үлттар достығының басшысы ретінде дүние жүзінде танымал еді. АҚШ пен арада әсіресе соғыстан кейінгі алғашқы жылдары "ерекше катынастар" — бағыныш-тылық пен қаржы-қаражат саласындағы тәуелділік катынастары орнады.

Қүрлыктық Еуропамен белгілі бір дәрежеде менсін-беушілік пен салқындык, қатынастары орнады. Бірак Үлыбритания барлық батысеуропалық одақтарға мүше болды (НАТО, Батысеуропалық одақ). Үлыбритания Францияның ГФР-мен жақындасуына сенімсіздікпен карады. Франция болса, өз тарапынан, ағылшын-амери-кандардың тығыз байланыстарына сенімсіздік білдіріп, Англияны АҚШ-тың "троян аты" деп есептеді. Бұл 1973 ж. дейін Франциянын Үлыбританияның Еуропа-лык, экономикалық бірлестікке кіруіне тоскауыл койып келген себептерінің бірі ғана.

Үлыбритания ядролык каруға байланысты ерекше үстанымда болып келді. Британ үкіметтері, француз үкіметгері сияқты, өздерінің партияльщ тегіне қарамастан, Үлыбританияның езінің ядролық үштігіне1 иелік жасау, тіпті болмағанда, Францияға тең ядролық мәртебеге ие болуға күқын корғады.

Үлыбритания Корея соғысына, БҮҮ мен АҚШ-тың басқа да әрекеттеріне қатысты.

Үлыбританияның 1991 ж. Маастрихттегі батысеуро-палық бірігу процестері мен XXI гасыр басындагы саяси, экономикалыц және валюталыц одац щру туралы цужат-тпарды дайындау мен қабылдауға қатысуын британ сая-сатының атлантикалык бағдардан (АҚШ-қа бейімделуден) Еуропалық бағытка ойысқандығын көрсетті.

 


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2019 год. Все права принадлежат их авторам!