Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Максималды ылғалдылық сиымдылығын анықтау



А) Торлы түбі бар құрғақ мырышты цилиндрді, түбіне ылғалданған сүзгі қағазы төселген ыдысқа (кружкаға) салып, техникалық таразыда өлшейді.

Б) Цилиндрдің 2/3 бөлігін ауалы-құрғақ топырақпен толтырады.

В) Топырағы бар цилиндрді өлшеп, топырақтың салмағын өлшейді.

Г) Топырағы бар цилиндрді суы бар түтікке қою қажет, яғни бұл кезде түтіктегі судың деңгейі цилиндрдегі топырақ деңгейімен бір биіктікте болуы қажет. Сонда су топырақ бөлшектері арасындағы барлық қуыстарды төменнен бастап бірдей толтырады (максималды түрде қанығуын болдыру қажет), су біртіндеп жоғары көтеріледі.

Д) Су топырақтың бетіне шыққан кезде, цилиндрді судан алып, бірнеше минут суы ағып болғанша штативке қояды.

Е) Цилиндрден суы ағып болғаннан кейін ақырын сыртын сүртіп, өлшейді. Құрғақ топырағы бар цилиндрдің салмағы мен кейінгі салмағының ұлғаюы кезіндегі, топырақпен ұсталынған судың мөлшері оның максималды ылғалдылық сиымдылығын көрсетеді.

Ж) Құрғақ-ауалы топырақпен салыстыра отырып, бұл мөлшерді процентпен есептеп көрсету қажет.

Мысалы: Цилиндрдің салмағы 100 гр.; топырағы бар цилиндрдің салмағы –220 гр.; топырақтың салмағы: 220-100=120 гр. Ылғалданған топырағы бар цилиндрдің салмағы–268 гр.; топырақпен сіңірілген судың салмағы: 268-220=48 гр.

Сонымен максималды ылғалдылық сиымдылығы төмендегі мәнге тең:

120-48

Х=40%

100-X

Су өткізгіштігін анықтау

А) Биіктігі 35 см, диаметрі 3-4 см болатын шыны түтіктің түбін сүзгі қағазы бар ыдыспен бекітеді, полотно материалының бөлігін түтікке байлап, воск қарындашымен 20 см және 24 см биіктікте белгілеу қажет.

Б) Түтікті 20 см биіктікке дейін ақырындап қысқа және кең түтікпен воронка арқылы себе отырып, топырақпен толтырады.Түтіктегі топырақты жеңіл затпен тығыздеп тегістейді.



В) Топырағы бар түтікті штативке салып, үстіне воронканы кигізеді; воронканың астынан өлшегіш цилиндрді қояды.

Г) Тура уақыттың қанша болғанын белгілеп, топыраққа ақырындап 4 см деңгейде су құяды.

Д) 4 см су деңгейін ұстай отырып, топырақ қабатынан өткен алғашқы тамшының пайда болуын қадағалау қажет. Құрғақ топырақтың 20 см қабатынан өткен уақытты белгілеу қажет.

Е) Топырақтың су өткізгіштігінің уақытпен белгіленуі, 4 см қабаттағы судың 20 см қабаттан өтуі үшін міндетті түрде қажет.

Капиллярлығын анықтау

Топырақтың капиллярлығын төменгі жағы полотномен байланған, диаметрі 2-3 см болатын биік шыны түтіктер қолданылады. Бұл түтіктер ауалы-құрғақ топырақтың әр түрлі үлгілерімен толтырылады және штативке бекітіп, төменгі жағын 0,5 см сумен толтырып, уақытты белгілейді.

Судың тез жоғары көтерілуін бақылайды, оны судың көтеріліп, ылғалдануына байланысты топырақ түсінің өзгеруіне орай анықтайды. Судың біркелкісіз көтерілуін бақылай отырып, цилиндр-түтікті айналдыра қарап, судың көтерілуінің орташа мөлшерін алу қажет.



Судың көтерілуін әрбір 10,15 және 30 минут сайын белгілеп отырады, сосын сағат сайын, ал одан соң тәулігіне 1 рет өлшеп отырады.

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:Топырақты зертханалық зерттеу мәліметтері бойынша топырақтың тазалығын бағалау.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

Алматы 2010 ж.

 

1. ТАҚЫРЫБЫ: Топырақты зертханалық зерттеу мәліметтері бойынша топырақтың тазалығын бағалау.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге топырақты зертханалық зерттеу мәліметтері бойынша топырақтың тазалығын бағалауды үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

  • Топырақты гигиеналық зерттеу әдістемесін;
  • Топырақты негізгі ластаушы көздерін;
  • Топырақтың эпидемиологиялық және санитарлы-гигиеналық маңызын;
  • Топырақты бағалау көрсеткіші және экзогенді химиялық заттарды нормалау кезіндегі зияндылық көрсеткіштерін;

- студент меңгеруі тиіс:

· Елді мекен жыр қыртысының анализін бағалауды;

· Топырақтан сынама алуды;

· Елді мекеннің жер қыртысының санитарлық жағдайын бағалау үшін нормативті құжаттарды пайдалануды;

· Топырақтың санитарлық жағдайы бойынша қорытынды толтыруды;

 

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау, жағдайлық есептерді шешу.

 

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№1 тапсырма. Студенттер тақырып бойынша нормативті құжаттармен танысады.

№2 тапсырма. Студенттер үлгі бойынша жағдайлық есептерді шешеді.

№3 тапсырма. Есеп бойынша қортынды жазады.

Оқытушы өзіндік жұмысты тексеріп, есепті шығару кезінде кеткен қателерді студенттермен бірге талдайды.

 

6. Берілетін материалдар:

1. «Методические указания по оценке степени опасности загрязнения почвы химическими веществамиң № 3.01.006.97 шыққан нормативтік құжат.

2. «Оценочные показатели санитарного состояния почвы населенных местң № 3.05.004.96 шыққан нормативтік құжат.

3. «Гигиенические нормативы содержания пестицидов в почвең. № 6.02.002.97 шыққан нормативтік құжат.

4. «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории населенных местң Астана 2005 шыққан нормативтік құжат.

5. СанПиН 3.01.016.97 «Санитарные правила устройства и содержания полигонов для твердых бытовых отходовң шыққан нормативтік құжат.

6. СанПиН 3.01.008.97 «Санитарные правила устройства и содержания сливных станцийң шыққан нормативтік құжат.

7. СанПиН 3.01.064.97 «Санитарные правила и нормы устройства и эксплуатации земледельческих полей орошенияң шыққан нормативтік құжат.

8. «Предельно-допустимые концентрации химических веществ в почве (ПДК)ң № 3.02.002.97 шыққан нормативтік құжат.

20. Көрнекі құралдар: Наглядные пособия. Обеззараживание нечистот почвенным методом – №40, Станция биологический очистки – №42, Поля орошения - №46, Биогеохимические провинции -№51

  1. Жағдайлық есептер.

10. Қосымша.

 

Әдебиеттер:

Негізгі:

Қосымша:

1. Гильденскольд Р.С., Ястребов Г.Г., Винокур И.Л.«Комплексное определение антропотехногенной нагрузки на водные объекты, почву, атмосферный воздух в районах селитебного освоенияң (методические рекомендации). М., -2006.

2. «Водоснабжение и канализацияң Кедров В.С., Пальгунов П.П., Москва. 2004г., 288 с.

3. Тихомиров Ю.П., Грачева М.П. Глухов С.П., Комракова Е.А.«Гигиеническая эффективность мероприятий по охране водоемов в районе крупного территориально-производственного комплекса химической промышленностиң./Гиг. и сан. 2000. 39.

4. «Микробиологическая очистка промышленных сточных водң Юровская Е.М., Киев, 2004г.

5. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

6. Королев А.А., Мазаев В.Т., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 1 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2005. – 304 с.

7. Мазаев В.Т., Гимадеев М.М., Королев А.А., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 2 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2006. – 336 с.

8. А.Н.Марзеев, В.М.Жаботинский «Коммунальная гигиенаң М., «Медицинаң, 1979 г.

9. Гигиена. / Под ред. акад. РАМН П.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР Медицина, 2000.

10. Пивоваров Ю.Л. Гигиена и основы экологии человека: Учебник для студентов высших медицинских учебных заведений. - М.: "Академия", 2004.

11. Пивоваров Ю.Л. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и экологии человека. - М.: ВУНМЦ МЗ РФ. - 1999.

 

8. Бақылау: ауызша сұрау(студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Сұрақтар:

1. Тұрғын мекеннің жер қыртысының негізгі ластаушы көздері.

2. Жер қыртысына түсетін, органикалық ластаушыларды зарарсыздандыру үрдісі.

3. Жер қыртысына түсетін, химиялық заттарды зарарсыздандыру.

4. Жер қыртысының эпидемиологиялық маңызы.

5. Топырақтың өзін-өзі тазартуы. Нитрификация реакциясы.

6. Елді мекеннің жер қыртысының санитарлық жағдайын бағалау үшін қолданылатын нормативті құжаттар.

7.Елді мекеннің жер қыртысының санитарлық жағдайының химиялық бағалау көрсеткіштері.

8. Жер қыртысының үнемі және бұрыннан ластанғандығы туралы көрсеткіштері.

9. Зияндылық көрсеткіштері және ол немен негізделген.

10. Жер қыртысындағы экзогенді химиялық заттардың қауіптілік класы.

11. Қалдықтардың жиналу нормасы.

 

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтауң

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:Ескертпелі санитарлық қадағалау. Қалдықтарды зиянсыздандыру және өтелдеу қондырғыларын салу үшін жер үлескісін таңдау әдістемесі.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

 

Алматы 2010 ж.

 

1. ТАҚЫРЫБЫ: Ескертпелі санитарлық қадағалау. Қалдықтарды зиянсыздандыру және өтелдеу қондырғыларын салу үшін жер үлескісін таңдау әдістемесі.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге ескертпелі санитарлық қадағалау жүргізуді үйрету. Қалдықтарды зиянсыздандыру және өтелдеу қондырғыларын салу үшін жер үлескісін таңдау әдістемесін үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

  • Елді мекенде санитарлық тазарту жүргізу кезіндегі ескертпелі санитарлық қадағалу әдістемесін;
  • Қалдықтарды алып кету жүйесін;
  • Қатты қалдықтарды өтелдеу әдістерін.

- студент меңгеруі тиіс:

· Қалдықтарды жинау, алып кету және өтелдеу әдістерінің гигиеналық тұрғыдағы ең тиімдісін таңдай білуді;

· Қаланы, поселкені, ықшам ауданды тазарту бойынша типтік емес есептерді өз бетінше шешу;

· Нақты елді мекеннің қатты қалдықтарының жиналу мөлшерін анықтау;

· Елді мекенді санитарлық тазарту бойынша сқрақтарды шешу үшін нормативтік құжаттарды қолдану;

 

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау, жағдайлық есептерді шешу.

 

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№1 тапсырма. Студенттер тақырып бойынша нормативті құжаттармен танысады.

№2 тапсырма. Студенттер үлгі бойынша жағдайлық есептерді шешеді.

№3 тапсырма. Есеп бойынша қортынды жазады.

Оқытушы өзіндік жұмысты тексеріп, есепті шығару кезінде кеткен қателерді студенттермен бірге талдайды.

 

6. Берілетін материалдар:

1. «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории населенных местң Астана 2005 шыққан нормативтік құжат.

2. СанПиН 3.01.016.97 «Санитарные правила устройства и содержания полигонов для твердых бытовых отходовң шыққан нормативтік құжат.

3. СанПиН 3.01.008.97 «Санитарные правила устройства и содержания сливных станцийң шыққан нормативтік құжат.

4. СанПиН 3.01.064.97 «Санитарные правила и нормы устройства и эксплуатации земледельческих полей орошенияң шыққан нормативтік құжат.

5. «Предельно-допустимые концентрации химических веществ в почве (ПДК)ң № 3.02.002.97 шыққан нормативтік құжат.

20. Көрнекі құралдар: Наглядные пособия. Обеззараживание нечистот почвенным методом – №40, Станция биологический очистки – №42, Поля орошения - №46, Биогеохимические провинции -№51

6. Жағдайлық есептер.

7. Қосымша.

 

Әдебиеттер:

Негізгі:

1. Неменко Б.А., Кенесариев У.И. «Коммунальная гигиенаң Алматы, Гылым, 2003, Б. 246-308.

2. Неменко Б.А. «Коммуналдық гигиенаң, Алматы 2004.

3. «Коммунальная гигиенаң Акулов К.И., Москва, 2001г., б. 262-349.

4. «Руководство к лабораторным занятиям по коммунальной гигиенең Гончарук Е.И., Москва, 1990г., б. 302-315.

Қосымша:

5. Гильденскольд Р.С., Ястребов Г.Г., Винокур И.Л.«Комплексное определение антропотехногенной нагрузки на водные объекты, почву, атмосферный воздух в районах селитебного освоенияң (методические рекомендации). М., -2006.

6. «Водоснабжение и канализацияң Кедров В.С., Пальгунов П.П., Москва. 2004г., 288 с.

7. Тихомиров Ю.П., Грачева М.П. Глухов С.П., Комракова Е.А.«Гигиеническая эффективность мероприятий по охране водоемов в районе крупного территориально-производственного комплекса химической промышленностиң./Гиг. и сан. 2000. 39.

8. «Микробиологическая очистка промышленных сточных водң Юровская Е.М., Киев, 2004г.

9. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

10. Королев А.А., Мазаев В.Т., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 1 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2005. – 304 с.

11. Мазаев В.Т., Гимадеев М.М., Королев А.А., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 2 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2006. – 336 с.

12. А.Н.Марзеев, В.М.Жаботинский «Коммунальная гигиенаң М., «Медицинаң, 1979 г.

13. Гигиена. / Под ред. акад. РАМН П.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР Медицина, 2000.

14. Пивоваров Ю.Л. Гигиена и основы экологии человека: Учебник для студентов высших медицинских учебных заведений. - М.: "Академия", 2004.

15. Пивоваров Ю.Л. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и экологии человека. - М.: ВУНМЦ МЗ РФ. - 1999.

 

8. Бақылау: ауызша сұрау(студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Сұрақтар:

1. Жер қыртысының санитарлық және эпидемиологиялық маңызы.

2. Қалдықтардың жіктелуі.

3. Қалдықтардың жиналу нормасы.

4.Үй шаруашылығындағы қатты қалдықтар үшін алаңдарды орналастаруға қойылатын санитарлық талаптар.

5. Қалдықтарды алып кету жүйесі.

6. Қатты қалдықтарды зарарсыздандыруды қолданылатын әдістер.

7. Елді мекен пункті жоспарлауда ассенизациялық парктерді орналастыру, олардың санитарлық жайластырылуы.

8. Елді мекенді санитарлық тазартуды ұйымдастыруда санэпид қызметтің рөлі.

9. Қажетті қалдық жинағыштың санын есептеу үшін қажетті нормативті құжаттар.

10. Тұрмыстық қалдықтардың жиналу нормасы қандай нормативтік құжатта берілген.

11. Қалдықтарды әкетудің алып кететін және алып кетпейтін жүйесін қолдану неге байланысты.

Осымша

СНиП 2.07.01-89 «Градостроительство. Планировка и застройка городских и сельских поселенийң құжаты бойынша елді мекендерді тазартудың негізгі жағдайларын міндетті түрде оқып үйрену. Бірінші кезекте, канализацияланған қалалар мен посолкелерде қатты қалдықтардың жиналу нормасымен танысу және осы мәліметтер негізінде қалдықтардың жиналу нормасын төмендегі формула бойынша есептеу;

ондағы Mr – қалдықтардың жиналу нормасы; N1 – бір жылдағы 1 адамға шаққандағы қалдықтардың жиналу нормасы; А – халық саны.

Қатты қалдықтардың түзілу мөлшерін есептеу кезінде орташа жиналу нормасы қолданылады. Оларды арнайы транспорт қажеттілігін есептеуде, қалдықтарды утилизациялау және ликвидациялау орындары үшін территорияны есептеуде және санитарлық тазарту бойынша шараларды жүзеге асыру үшін финанстық қаражат мөлшерін анықтауда қолданылады.

Сосын қалдықтарды жинау, тасып шығару және зарарсыздандыру әдістерінің сұрақтарын шешеді. Бұл жағдайда рационалды қалдық жинағыштарды қолдануды, оларды үй қожалықтарының территориясына орналастыруды және зарарсыздандыру орындарына алып кетуді санитарлық негіздеуге айрықша көңіл бөлу керек. Елді мекендер үшін қалдық жинағыштардың қажетті санын есептеу, қатты қалдықтардың тәуліктік жиналу мөлшерін (Мс) пайдалану арқылы төмендегі формуламен есептеледі:

ондағы, Mr –елді мекен пункітінде барлық қатты қалдықтардың жиналу жағдайы; n - қатты қалдықтарды тасып шығару күндерінің саны (300, 365); 1,25 – қатты қалдықтардың жиналуының біркелкілі емес коэфициенті.

Қалалар үшін (аудан, квартал немесе үй қожалықтары) қалдық жинағыштардың қажетті саны төмендегі формула бойынша анықталады:

мұндағы Мс – қалдықтардың орташа тәуліктік жиналуы; V – қалдық жинағыштардың біркелкі емес коэфициенті (1,25); К2 – жөндеуде (ремонт)тұрған , қалдық жинағыштардың санын есепке алатын коэфициент (1,05) К3 – қалдық жинағыштардың толу коэфициенті (0,9); t- қалдықтарды тасып шығару жиілігі (1-3 тәулік).

Қатты және сұйық қалдықтарды топырақтық – биологиялық әдіспен зарарсыздандыру қондырғыларына жер учаскесі алаңдары СНиП 2.07.01.89. бойынша есептеледі.

Қалдықтарды утилизациялау әдісі мен олардың рационалды зарарсыздандыру әдістерін терең зерттеу керек (топырақтық-биологиялық, термиялық, пиролиз, химиялық, механикалық және т.б.).

Зарарсыздандырудың топырақтық және инструменталды-биологиялық әдісіне жататын сұрақтарды талдай отырып, міндетті түрде жергілікті климаттық және топырақтық әдістерді есепке ала отырып, қондырғылардың жүктеме нормасына, сонымен бірге қалдықтардың ферменттену ерекшеліктеріне көңіл бөлу керек. Полигондардың, компостирлеу алаңдарының, қалдық сұрыптаушы зауыттың оқу макеттері мен схемаларынан оқып үйрену керек.

Елді мекен пункітінде канализация болмаған жағдайда сұйық қалдықтарды дұрыс жинау және зарарсыздандыру сұрақтарына мүндетті түрде көңіл бөлу қажет. Сұйық қалдықтардың жиналу нормасы мен олардың мөлшерін СНиП 2.07.01-89 бойынша міндетті түрде агнықтау. Сосын асенизация және жырту алаңдарын макеттерден оқып үйрену.

Осы жағдайда бұл қондырғылардың жүктеме нормасына аса көңіл бөлінеді, СНиП 2.07.01-89 бойынша бұл қондырғылардан санитарлық қорғаныс мөлшері жергілікті климатпен топырақ сипаттамасына сәйкес анықталады.

Есептердің шешу нәтижесін іс-хат формасы түрінде меңгеру мақсатында, іс-хат және қорытынды түрінде баяндалады.

Есепті шешу мысалы: жоба бойынша ІА – климаттық ауданда орналасқан тұрғын ауданның халқының саны 20 000 адам. Тұрғын ғимараттардың орташа биіктігі – 9-12 қабатты, 100% -ті жайластырылған; үйлер қалдық шығарғыш құбырлармен қамтамасыз етілген.

Осы тұрғын аудандағы тұрмыстық қалдықтардың орташа тәуліктік жинақталуы қандай? Мақсатқа сәйкес қалдықтарды алып кетудің қандай жүйесін қолдануға болады?

Шешуі:

3. 0,750 м1 көлемдегі қалдық жинағыштардың саны:

 

Қалдық жинағыштар, ал бочкалардың алмастырылатын жүйесінде: 326х2=652. Қалдықтарды екі тәулік сайын тасып шығаруды жоспарлау.

Қортынды: Қалдықтарды алып кетудің жоспарлы-регулярлы контейнерлік алмастырылатын жүйесін қолдану, ол үшін әр қайсысы 0,750 м3 көлемдегі 652 контейнер орнату қажет.

Осындай жоғары деңгейде жалғастырылған тұрғын аудан үшін, қалдық өңдеуші зауытта өңдеу үшін қалдықтарды пневматикалық алып кетуді қолдану керек.

 

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:Елді мекендерді санитарлық тазалау жағдайына ағымды санитарлық қадағалау.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

 

Алматы 2010 ж.

 

1. ТАҚЫРЫБЫ: Елді мекендерді санитарлық тазалау жағдайына ағымды санитарлық қадағалау.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге елді мекендерді санитарлық тазалау жағдайына ағымды санитарлық қадағалау жүргізуді үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

  • Елді мекенде санитарлық тазарту жүргізу кезіндегі ағымды санитарлық қадағалау әдістемесін;
  • Қалдықтарды алып кету жүйесін;
  • Қатты қалдықтарды зарарсыздандыру әдістерін.

- студент меңгеруі тиіс:

· Қалдықтарды жинау, алып кету және өтелдеу әдістерінің гигиеналық тұрғыдағы ең тиімдісін таңдай білуді;

· Нақты елді мекеннің қатты қалдықтарының жиналу мөлшерін анықтау;

· Елді мекенді санитарлық тазарту бойынша сқрақтарды шешу үшін нормативтік құжаттарды қолдану;

 

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау.

 

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№1 тапсырма. Студенттер тақырып бойынша нормативті құжаттармен танысады.

№2 тапсырма. Студенттер елді мекендерді санитарлық тазалау жағдайына ағымды санитарлық қадағалау әдістемесімен танысады.

Оқытушы өзіндік жұмысты тексеріп, есепті шығару кезінде кеткен қателерді студенттермен бірге талдайды.

 

6. Берілетін материалдар:

1. «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории населенных местң Астана 2005 шыққан нормативтік құжат.

2. СанПиН 3.01.016.97 «Санитарные правила устройства и содержания полигонов для твердых бытовых отходовң шыққан нормативтік құжат.

3. СанПиН 3.01.008.97 «Санитарные правила устройства и содержания сливных станцийң шыққан нормативтік құжат.

4. СанПиН 3.01.064.97 «Санитарные правила и нормы устройства и эксплуатации земледельческих полей орошенияң шыққан нормативтік құжат.

5. «Предельно-допустимые концентрации химических веществ в почве (ПДК)ң № 3.02.002.97 шыққан нормативтік құжат.

Көрнекі құралдар: Наглядные пособия. Обеззараживание нечистот почвенным методом – №40, Станция биологический очистки – №42, Поля орошения - №46, Биогеохимические провинции -№51

6. Жағдайлық есептер.

8. Қосымша.

 

Әдебиеттер:

Негізгі:

1. Неменко Б.А., Кенесариев У.И. «Коммунальная гигиенаң Алматы, Гылым, 2003, Б. 246-308.

2. Неменко Б.А. «Коммуналдық гигиенаң, Алматы 2004.

3. «Коммунальная гигиенаң Акулов К.И., Москва, 2001г., б. 262-349.

4. «Руководство к лабораторным занятиям по коммунальной гигиенең Гончарук Е.И., Москва, 1990г., б. 302-315.

Қосымша:

5. Гильденскольд Р.С., Ястребов Г.Г., Винокур И.Л.«Комплексное определение антропотехногенной нагрузки на водные объекты, почву, атмосферный воздух в районах селитебного освоенияң (методические рекомендации). М., -2006.

6. «Водоснабжение и канализацияң Кедров В.С., Пальгунов П.П., Москва. 2004г., 288 с.

7. Тихомиров Ю.П., Грачева М.П. Глухов С.П., Комракова Е.А.«Гигиеническая эффективность мероприятий по охране водоемов в районе крупного территориально-производственного комплекса химической промышленностиң./Гиг. и сан. 2000. 39.

8. «Микробиологическая очистка промышленных сточных водң Юровская Е.М., Киев, 2004г.

9. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

10. Королев А.А., Мазаев В.Т., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 1 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2005. – 304 с.

11. Мазаев В.Т., Гимадеев М.М., Королев А.А., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 2 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2006. – 336 с.

12. А.Н.Марзеев, В.М.Жаботинский «Коммунальная гигиенаң М., «Медицинаң, 1979 г.

13. Гигиена. / Под ред. акад. РАМН П.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР Медицина, 2000.

14. Пивоваров Ю.Л. Гигиена и основы экологии человека: Учебник для студентов высших медицинских учебных заведений. - М.: "Академия", 2004.

15. Пивоваров Ю.Л. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и экологии человека. - М.: ВУНМЦ МЗ РФ. - 1999.

 

8. Бақылау: ауызша сұрау(студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Сұрақтар:

1. Жер қыртысының санитарлық және эпидемиологиялық маңызы.

2. Қалдықтардың жіктелуі.

3. Қалдықтардың жиналу нормасы.

4. Қалдықтарды алып кету жүйесі.

6. Қатты қалдықтарды зарарсыздандыруда қолданылатын әдістер.

7. Елді мекенді санитарлық тазартуды ұйымдастыруда санэпид қызметтің рөлі.

9. Қажетті қалдық жинағыштың санын есептеу үшін қажетті нормативті құжаттар.

10. Тұрмыстық қалдықтардың жиналу нормасы қандай нормативтік құжатта берілген.

11. Қалдықтарды әкетудің алып кететін және алып кетпейтін жүйесін қолдану неге байланысты.

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтауң

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:Қатты және сұйық қоқыстарды зиянсыздандыру бойынша имараттарды гигиеналық бағалау.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

 

Алматы 2010 ж.

1. ТАҚЫРЫБЫ: Қатты және сұйық қоқыстарды зиянсыздандыру бойынша имараттарды гигиеналық бағалау.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге қатты және сұйық қоқыстарды зиянсыздандыру бойынша имараттарды гигиеналық бағалау бойынша жұмыстарды үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

  • Елді мекенде санитарлық тазарту жүргізу кезіндегі ағымды санитарлық қадағалау әдістемесін;
  • Қалдықтарды алып кету жүйесін;
  • Қатты қалдықтарды зарарсыздандыру әдістерін.

- студент меңгеруі тиіс:

· Қалдықтарды жинау, алып кету және өтелдеу әдістерінің гигиеналық тұрғыдағы ең тиімдісін таңдай білуді;

· Нақты елді мекеннің қатты қалдықтарының жиналу мөлшерін анықтау;

· Елді мекенді санитарлық тазарту бойынша сқрақтарды шешу үшін нормативтік құжаттарды қолдану;

 

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау.

 

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№1 тапсырма. Студенттер тақырып бойынша нормативті құжаттармен танысады.

№2 тапсырма. Студенттер қатты және сұйық қоқыстарды зиянсыздандыру бойынша имараттарды гигиеналық бағалау әдістемесімен танысады.

Оқытушы өзіндік жұмысты тексеріп, есепті шығару кезінде кеткен қателерді студенттермен бірге талдайды.

 

6. Берілетін материалдар:

1. «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории населенных местң Астана 2005 шыққан нормативтік құжат.

2. СанПиН 3.01.016.97 «Санитарные правила устройства и содержания полигонов для твердых бытовых отходовң шыққан нормативтік құжат.

3. СанПиН 3.01.008.97 «Санитарные правила устройства и содержания сливных станцийң шыққан нормативтік құжат.

4. СанПиН 3.01.064.97 «Санитарные правила и нормы устройства и эксплуатации земледельческих полей орошенияң шыққан нормативтік құжат.

5. «Предельно-допустимые концентрации химических веществ в почве (ПДК)ң № 3.02.002.97 шыққан нормативтік құжат.

Көрнекі құралдар: Наглядные пособия. Обеззараживание нечистот почвенным методом – №40, Станция биологический очистки – №42, Поля орошения - №46, Биогеохимические провинции -№51

6. Жағдайлық есептер.

9. Қосымша.

 

Әдебиеттер:

Негізгі:

1. Неменко Б.А., Кенесариев У.И. «Коммунальная гигиенаң Алматы, Гылым, 2003, Б. 246-308.

2. Неменко Б.А. «Коммуналдық гигиенаң, Алматы 2004.

3. «Коммунальная гигиенаң Акулов К.И., Москва, 2001г., б. 262-349.

4. «Руководство к лабораторным занятиям по коммунальной гигиенең Гончарук Е.И., Москва, 1990г., б. 302-315.

Қосымша:

5. Гильденскольд Р.С., Ястребов Г.Г., Винокур И.Л.«Комплексное определение антропотехногенной нагрузки на водные объекты, почву, атмосферный воздух в районах селитебного освоенияң (методические рекомендации). М., -2006.

6. «Водоснабжение и канализацияң Кедров В.С., Пальгунов П.П., Москва. 2004г., 288 с.

7. Тихомиров Ю.П., Грачева М.П. Глухов С.П., Комракова Е.А.«Гигиеническая эффективность мероприятий по охране водоемов в районе крупного территориально-производственного комплекса химической промышленностиң./Гиг. и сан. 2000. 39.

8. «Микробиологическая очистка промышленных сточных водң Юровская Е.М., Киев, 2004г.

9. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

10. Королев А.А., Мазаев В.Т., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 1 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2005. – 304 с.

11. Мазаев В.Т., Гимадеев М.М., Королев А.А., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 2 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2006. – 336 с.

12. А.Н.Марзеев, В.М.Жаботинский «Коммунальная гигиенаң М., «Медицинаң, 1979 г.

13. Гигиена. / Под ред. акад. РАМН П.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР Медицина, 2000.

14. Пивоваров Ю.Л. Гигиена и основы экологии человека: Учебник для студентов высших медицинских учебных заведений. - М.: "Академия", 2004.

15. Пивоваров Ю.Л. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и экологии человека. - М.: ВУНМЦ МЗ РФ. - 1999.

 

8. Бақылау: ауызша сұрау(студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Сұрақтар:

1. Жер қыртысының санитарлық және эпидемиологиялық маңызы.

2. Қалдықтардың жіктелуі.

3. Қалдықтардың жиналу нормасы.

4. Қалдықтарды алып кету жүйесі.

6. Қатты қалдықтарды зарарсыздандыруда қолданылатын әдістер.

7. Елді мекенді санитарлық тазартуды ұйымдастыруда санэпид қызметтің рөлі.

9. Қажетті қалдық жинағыштың санын есептеу үшін қажетті нормативті құжаттар.

10. Тұрмыстық қалдықтардың жиналу нормасы қандай нормативтік құжатта берілген.

11. Қалдықтарды әкетудің алып кететін және алып кетпейтін жүйесін қолдану неге байланысты.

 

Аралық бақылау – коллоквиум (жазбаша, ауызша сұрау).

Коллоквиумның сқрақтары:

1. Топырақ жағдайын санитарлық бағалау үшін қолданылатын әдістер.

2. Топырақты қысқаша санитарлық талдау.

3. Топырақты толық санитарлық талдау.

4. Жер учаскесін санитарлық тексеру.

5. Химиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

6. Бактериологиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

7. Гельминтологиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

8. Органикалық ластану көрсеткіштерін анықтау.

9. Тұрғын мекеннің жер қыртысының негізгі ластаушы көздері.

10. Жер қыртысына түсетін, органикалық ластаушыларды зарарсыздандыру үрдісі.

11. Жер қыртысына түсетін, химиялық заттарды зарарсыздандыру.

12. Жер қыртысының эпидемиологиялық маңызы.

13. Топырақтың өзін-өзі тазартуы. Нитрификация реакциясы.

14. Қалдықтардың жіктелуі.

15. Қалдықтардың жиналу нормасы.

16. Үй шаруашылығындағы қатты қалдықтар үшін алаңдарды орналастаруға қойылатын санитарлық талаптар.

17. Қалдықтарды алып кету жүйесі.

18. Қатты қалдықтарды зарарсыздандыруды қолданылатын әдістер.

19. Елді мекен пункті жоспарлауда ассенизациялық парктерді орналастыру, олардың санитарлық жайластырылуы.

20. Елді мекенді санитарлық тазартуды ұйымдастыруда санэпид қызметтің рөлі.

21. Қажетті қалдық жинағыштың санын есептеу үшін қажетті нормативті құжаттар.

22. Елді мекен пункті жоспарлауда ассенизациялық парктерді орналастыру, олардың санитарлық жайластырылуы.

23. Елді мекенді санитарлық тазартуды ұйымдастыруда санэпид қызметтің рөлі.

24. Қажетті қалдық жинағыштың санын есептеу үшін қажетті нормативті құжаттар.

25. Тұрмыстық қалдықтардың жиналу нормасы қандай нормативтік құжатта берілген.

26. Қалдықтарды әкетудің алып кететін және алып кетпейтін жүйесін қолдану неге байланысты.

27. Топырақ жағдайын санитарлық бағалау үшін қолданылатын әдістер.

28. Топырақты қысқаша санитарлық талдау.

29. Топырақты толық санитарлық талдау.

30. Жер учаскесін санитарлық тексеру.

31. Химиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

32. Бактериологиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

33. Гельминтологиялық зерттеу үшін топырақ сынамасын алу әдістері.

34. Органикалық ластану көрсеткіштерін анықтау.

 

 

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:ҚР Заңы «Атмосфера ауасын қорғау туралың. Атмосфера ауасының ластану деңгейін бағалау әдістері.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

Алматы 2010 ж.

 

1. ТАҚЫРЫБЫ: ҚР Заңы «Атмосфера ауасын қорғау туралың. Атмосфера ауасының ластану деңгейін бағалау әдістері.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттер ҚР Заңы «Атмосфера ауасын қорғау туралың құжатпен таныстыру. Студентті санитарлық посттың бақылауы бойынша тұрғылықты мекеннің атмосфералық ауасын гигиеналық бағалау әдістемесіне үйрету. Белгілі тұрғылықты мекеннің «жел раушанынң және «ластану раушанынң тұрғызуды үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

- ҚР Заңы «Атмосфера ауасын қорғау туралың заңның негізгі жағдайларын;

- Тұрғылықты мекеменің ауасының сапалық бақылау ұстамдары;

- Атмосфералық ауаның ластануына әкелетін факторларды;

- Ауадағы химиялық заттардың зияндылық дәрежесін.

- студент меңгеруі тиіс:

- Басты бағытты анықтап, белгілі мекеменің «жел раушанынң тұрғыза білу;

- Бақылау постының мәліметі бойынша «ластану раушанынң тұрғыза білу

- Ластаушы көзін анықтау.

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау, жағдайлық есептерді шешу.

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№ 1 – Тапсырма. «Правила контроля качества воздуха населенных местң ГОСТ-ң негізгі жағдайларымен танысу, жаңа салынып жатқан ауылдық және қалалық мекендердің және семітебті территорияның ауасын сапалық бақылау осы ГОСТ-қа байланысты жүргізіледі.

№ 2 – Тапсырма. «Жел раушанынң тұрғызу. Желдің басты бағытын анықтау.

№ 3 – Тапсырма. Ситуациялық есеп мәліметтері бойынша «ластану раушанынң тұрғызу, шаңға байланысты ластаушы көзінің орнын анықтау.

№ 4 – Тапсырма. Күкірт газы бойынша «ластану раушанынң тұрғызу, көзін анықтау.

№5 – Тапсырма. «Жел раушанынаң бағынышты ластаушы көзінің дұрыс орналасқандығына шешім қабылдау.

№ 6 – Тапсырма. Атмосфералық ауаның шаңымен және күкірт газымен ластануының дәрежесін көрсететін қорытынды жасау. Анықталған ластаушы көздерін көрсетіп, семітебті территориядағы тұрғылықты мекеннің атмосфералық ауасындағы ластаушы заттарды төмендетуге бағытталған шараларды ұсыну.

№ 7 – Тапсырма. Студенттер өндірістік обьекттің санитарлық анықтау әдістемесімен танысады.

«Правила контроля качества воздуха населенных местң атты ГОСТ-ң тағайындалуын оқытушымен бірге талқылау.

Стационарлы пост бақылауының мәліметтері бойынша елді мекен атмосфера ауасының жағдайын бағалау арқылы күрделі жағдайларды талқылау. Оқытушы студенттердің өзіндік жұмысын тексеріп, нәтижелерін бірге талқылап, жалпы қателерді, есептерді шешкен кезде және қорытынды жазған формада жіберген қателерді бірге талқылайды.

6. Берілетін материалдар:

1. Закона РК «Об охране атмосферного воздухаң.

2. ГОСТ «Правила контроля качества воздуха населенных пунктовң.

3. Санитарно-эпидемиологические правила и нормы «Санитарно-эпидемиологические требования к атмосферному воздухуң. Астана 2004

4. Форма 363/у. ЖУРНАЛ регистрации результатов исследования атмосферного воздуха

5. Форма 367/у. ПРОТОКОЛ отбора и исследования воздуха населенных мест

6. Ситуационные задачи.

7. Көрнекі құралдар: Источники загрязнения биосферы – №9

8. Қосымша.

 

Әдебиеттер:

Негізгі:

1. Неменко Б.А., Кенесариев У.И. «Коммунальная гигиенаң Алматы, Гылым, 2003, Б. 246-308.

2. Неменко Б.А. «Коммуналдық гигиенаң, Алматы 2004.

3. «Коммунальная гигиенаң Акулов К.И., Москва, 2001г., б. 262-349.

4. «Руководство к лабораторным занятиям по коммунальной гигиенең Гончарук Е.И., Москва, 1990г., б. 302-315.

Қосымша:

1. Гончарук Е.И. Коммунальная гигиена., М. 2006, - Киев, «Здоровьяң.

2. «Руководство по гигиене атмосферного воздухаң под ред. Буштуевой К.А., Москва, 1996г.

3. «Техника обеспечения чистоты воздухаң Кноп В., Теске А., Москва, 2000г., 200 с.

4. «Охрана воздушного бассейна от загрязненийң Бертшнайдер Б., Курфюрст И., 1999г., с. 288.

5. «Защита атмосферы от промышленных загрязненийң Калверт С., Инглунд Г.М., Москва, 2002г., ч. 1-2.

6. Королев А.А., Мазаев В.Т., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 1 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2005. – 304 с.

7. Мазаев В.Т., Гимадеев М.М., Королев А.А., Шлепнина Т.Г. Коммунальная гигиена, ч. 2 : учебник/ Под ред. В.Т. Мазаева. – М.: ГОЭТАР-Медиа, 2006. – 336 с.

8. А.Н.Марзеев, В.М.Жаботинский «Коммунальная гигиенаң М., «Медицинаң, 1979 г.

9. Гигиена. / Под ред. акад. РАМН П.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР Медицина, 2000.

10. Пивоваров Ю.Л. Гигиена и основы экологии человека: Учебник для студентов высших медицинских учебных заведений. - М.: "Академия", 2004.

11. Пивоваров Ю.Л. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и экологии человека. - М.: ВУНМЦ МЗ РФ. - 1999.

 

8. Бақылау: ауызша сұрау(студент әдістемелік нұсқаудағы сұрақтарға дайын болуы қажет).

Сұрақтар:

1. ҚР Заңының негізгі жағдайлары.

2. «Жел раушаның және «ластану раушаның дегеніміз не? Қалай құрылады және не үшін

қажет.

3. Атмосфералық ауаның сапасын қандай ұйым бақылайды?

4. Бақылау посттарының категориялары және олардың қажеттілігі.

5. Ластаушы дәрежесіне байланысты қолданылатын нормативтер.

6. Атмосфералық ауаны ластаушы көздері.

7. Бақылау постының орналасуы және саны.

8. Бақылыу постында қандай бақылау бағдарламалары бар?

9. Ауадан сынама алу ережелері.

10. Орта тәуліктік және максимальді ШРЕК деген не?

11. Негізгі бақылау пост түрлері..

12. Алау астылық бақылау постына арналған сынама алу нүктелеріне әдістеме.

13. Атмосфералық ауаның өндірістік ластану көздерін санитарлық анықтау әдістемесі.

Осымша

Стационаролық бақылау орнының мәліметтерін өңдеу, тұрғын мекендерінің атмосфералық ауасының ластану деңгейін бағалауға, ластаушы көздерді анықтауға және халық денсаулық жағдайын қоршаған ортаның ластану деңгейімен салыстыруға мүмкіндік береді. ГОСТ «Правила контроля качества воздуха населенных местң құжатының негізгі мәліметтерімен танысу қажет, оған сәйкес бұрыннан болған және қайта салынып жатқан қалалық және ауылдық жерлердің селитебті территориясының ауасының сапасына бақылау жүргізіледі.Осы құжатты меңгеру үрдісіне көңіл бөлу қажет:

- атмосфераның ластануын бақылау орындарың категорияларына және олардың тағайындалуына;

- тұрғын мекен жоспарында бақылау орындарының орналасуына;

- бақылау орындарының санына;

- стационарлық орындардағы бақылау бағдарламаларына;

- орындардағы бағаланатын заттардың тізіміне;

- бір реттік және орташа тәуліктік концентрацияны анықтаудағы ауа сынамасын алу ережесіне;

- ластаушы заттардың орташа айлық және орташа жылдық концентрациясын анықтауға.

Кесте

Жел бағытына байланысты атмосфералық ауадағы шаңның,

SO2 , NO2, CO (м23) орташа айлық концентрациясы.

Румбалар Қаңтар
n шаң SO2 NO2 CO
∑q q ст ∑q q ст ∑q q ст ∑q q ст
С СШ ,,,,,, Штиль                  

 

Ол үшін әрбір заттың ай сайынғы румба бойынша және штиль бойынша концентрациясын жазып алу керек. Содан соң концентрациялардың қосындысын тауып, әрбір румба бойынша және штиль бойынша төмендегі формуламен орташа арифметикалық концентрациясының есептеу керек:

 

 

∑q

q ст = ---------------

n

мұндағы:

q ст – орташа арифметикалық концентрация;

∑q – белгілі бір румба бойынша бір айдағы барлық анализдер концентрациясының қосындысы;

n - анализдер саны.

Мәліметтерді кестеге енгізу керек (кесте).

Содан соң зиянды заттардың (шаң, SO2 , NO2, CO және т.б.) орташа мезгілдік концентрациясын барлық румба бойынша жоғарыдағыдай анықтап, кестеге енгізіп, мезгілдік «шаңдану розасынң және «газдану розасынң құрастырады.

 

       
   
 
З
 

 

 


1- румба бойынша заттардың орташа мезгілдік концентрациясы;

2 - штиль уақытындағы.

Оны құрастыру үшін белгілі-бір масштаб таңдалынады, мысалы, шаң үшін 1 см 0,2 мг/м3 сәйкес келеді. Содан соң 8 румба сызады да, әрбір румбаға масштаб бойынша орташа мезгілдік концентрацияны белгілейді. Атмосфералық ауаның ластану көзін анықтау үшін алынған «шаңдану розасынң және «газдану розасынң графиктің ортасын бақылау орнына сәйкес келтіріп тұратын мекеменің жоспарына қояды.

Өндірістік кәсіпорынды санитарлық тексеру әдістемесі.

Атмосфералық ауаның ластаушы көзін негіздегенде тексеру картасында объектінің аты, оның мекен жайы, ведомствалық тәуелділігі, жел бағытын ескере отырып оның селитебтітерриторияға қарағанда қала жоспарында орналасуы, санитарлық қорғаныс зонасының болуы, өндірістік сипаты, шығарылатын өнімі туралы мәліметтер көрсетілуі қажет.

Содан соң өндірістік кәсіпорынның учаскесінің санитарлдық сипаттамасын ретімен анықтау: оның мөлшерін, қолайлыландырылуын, атмосфералық ауаның ластаушы көзі болып табылатын цехтардың орналасуын, өндірістік қалдықтарды жинайтын жердің орналасуын, қалдықтардың мөлшері мен сипатын, алып кету әдісін, қалдықтарды зарарсыздандыру және утилизациялау.

Пайдаланылатын шикізаттың сипатын, оны сақтау орны мен жағдайын анықтау қажет.

Пайдаланылатын отынның сапасы мен түріне (күкірттің және күлдің құрамы), оның мөлшеріне көңіл бөлу қажет.

Сондай-ақ отынды жағу әдісі мен оны жағу жиілігін, күлдің мөлшері мен оны алып кету әдісін; құбырдың диаметрі мен биіктігін; қолданылатын күл және шаң ұстаушы қондырғыларды, олардың тазарту коэффициентін анықтау қажет.

Жеке цехтарды атмосфералық ауаның ластаушы көзі ретінде санитарлық сипаттауда анықтайды:

- технологиялық процесстің сипаты бойынша ауаға бөлінетін зиянды заттар;

- атмосфераның ұйымдастырылмаған тасымалдары және оның түсу себептерін;

- ұйымдастырылған тастама (тастама биіктігі мен диаметрі, жүйелілігі, атмосфераға түсетін тастамалардың мөлшері мен құрамы);

- қолданылатын шаң және газ тазартушы схемалар, олардың тиімділігі (жобалық және фактылары) газ және шаң тазартушы қондырғылардың жұмысын бақылау.

Объектіге санитарлық сипаттама беру үшін жорамалданып отырған өндірістер (өндірісті кеңейту, профилінің өзгеруі,, жабылуы, ауыстырылуы) және ауа бассейнін санитарлық қорғауда күтілетін тиімділік туралы мәліметтер қажет. Маңыздысы санитарлы-эпидемиологиялық тексеру, яғни атмосфераның ластану деңгейін халық денсаулығы көрсеткіштерімен салыстыру болып табылады.

Тұрғын мекендерде ауа сынамасы мынандай мақсаттармен алынады:

- тұрғын мекеннің ауасының ластану деңгейінің жалпы сипаттамасын алу үшін;

- атмосфералық ауаны ластайтын негізгі объектілердің тастамаларының таралуын зерттеу үшін;

- тазартушы қондырғылардың жұмысын бақылау үшін;

- атмосфераның зиянды тастамаларды төмендетуге бағытталған сауықтырушы шаралардың тиімділігін тексеру үшін.

Ауа сынамасын алатын орынды таңдау үшін қаланың (немесе жеке ауданның) жоспарымен, оның территориясында өндірістік кәсіпорындарының, тұрғын кварталдардың орналасуымен, «жел розасың туралы мәліметтермен танысу қажет. Егер атмосфералық ауаның ластаушы көзі өндірістік кәсіпорын болса, онда өндіріс технологиясымен танысу қажет. Атмосфералық ауаның сынамасы 3 түрлі бақылау орнында алынады: стационарлы, маршрутты және жылжымалы (факель астындағы). Сынама шаңға, күкіртті газға, азот диоксидіне, күкірт оксидіне, сондай-ақ осы тұрғын мекеннің ластаушы көзіне тән арнайы ингредиенттерге алынады.

Сынаманы алғанмен қатар ауаның температурасы, салыстырмалы ылғалдылығы, барометрлік қысымы, желдің бағыты мен жылдамдығы анықталды.

Автомагистралға жақын орналасқан тұрғын құрлыстың ауасына гигиеналық баға – ауадағы автотранспорттың қалдық газдарының негізгі компоненттерін (көміртегі тотығы, азот тотықтары, оксиданттар, альдегидтер) іс жүзінде анықтау арқылы берілуі мүмкін.

Сынаманы алу жағдайы, тастама көзіне байланыссыз әрбір анықталатын затқа құрастырылады да картаға енгізіледі.

 

 

Мамандық: «Қоғамдық денсаулық сақтау»

Коммуналдық гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы

 

 

Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өзіндік жұмыстары (ОСӨЖ)

Тақырып:Атмосфера ауасын зертханалық тексеру әдістемесі.

Курс: 4

 

Құрастырған:

доцент Арынова Г.А.

аға оқытушы Досмухаметов А.Т.

 

Алматы 2010 ж.

 

1. ТАҚЫРЫБЫ: Атмосфера ауасын зертханалық тексеру әдістемесі.

2. Сабақтың мақсаты: Студенттерге атмосфера ауасын зертханалық тексеру әдістемесін үйрету. Студенттерге ауа сынамасын алуды үйрету.

3. Оқыту міндеттері:

- студент білуге тиіс:

- атмосфералық ауаны зертханалық зерттеу әдістері;

- атмосфералық ауаның ластаушы заттарының тазарту қондырғыларының құрылысы;

- студент меңгеруі тиіс:

- Басты бағытты анықтап, белгілі мекеменің «жел раушанынң тұрғыза білу;

- Бақылау постының мәліметі бойынша «ластану раушанынң тұрғыза білу

- Ластаушы көзін анықтау.

 

4. Өткізу түрі: нормативтік құжаттармен жұмыс істеу, практикалық дағдыларды бағалау, жағдайлық есептерді шешу.

 

5. Тақырып бойынша тапсырма:

№ 1 – Тапсырма. «Правила контроля качества воздуха населенных местң ГОСТ-ң негізгі жағдайларымен танысу, жаңа салынып жатқан ауылдық және қалалық мекендердің және семітебті территорияның ауасын сапалық бақылау осы ГОСТ-қа байланысты жүргізіледі.

№ 2 – Тапсырма. «Жел раушанынң тұрғызу. Желдің басты бағытын анықтау.

№ 3 – Тапсырма. Ситуациялық есеп мәліметтері бойынша «ластану раушанынң тұрғызу, шаңға байланысты ластаушы көзінің орнын анықтау.


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2019 год. Все права принадлежат их авторам!