Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Дәріс. Салқындататын сұйықтар



 

Гидравликалық жүйелерге арналған жұмыстық сүйықтар мен майларды өндірістік жабдықтарды майлау материалдары ретінде қолданады. Оларды қолданғанда жұмыс орнының температурасы 50…60 оС аспауы қажет.

Гидравликалық жүйелерге арналған сұйықтар мен майлардың физикалы-химиялық қасиеттері 29 және 30 кестелерде келтірілген

Кесте 7.1

Гидравликалық жүйелерге арналған елімізде және шет елдерде шығатын сұйықтықтар мен майлар маркаларының сәйкестігі

Жергілікті материал Шетелдік материалдар
Марка, МЕСТ, ОСТ, ТУ Жіктелуі Фирма, марка
М а й л а р
АУП (МГ–22Б)* TУ 38. 101719 – 78 ISO 6074 Shell, Teltus C 22 Mobil DTE–13
МГЕ – 10 А (МГ – 15 Б) ТУ 38. 101719 – 78 ISO 6079 – XV – 15 Shell, Aero Shell fluid 41,4, Mobil Aero HFC
ВМГЗ (МГ – 15 В) ТУ 38. 101719 – 78 ISO 6074 ISO-HK-15 Shell, Tellus T 15 Mobil, DTE 11
МГ 30 (МГ – 46 В) ТУ 38. 101719 – 78   Shell, Tellus C 46 BP, Energoi HLR–46
Р (МГ – 22А) ОСТ 38.01412 – 87 ISO 6074 – HH – 22 Shell, Tellus 22 Caltex, Ranolo HD 22
АУ ( МГ – 22 А) ОСТ 38.01412 – 87 ISO 6074 – HH – 22 Shell, Tellus C 22 BP Energoi HLR 22
С ұ й ы қ т а р
А ОСТ 38. 01434 – 87 ATF Shell, Donax TM Mobil, ATF – 200
МГТ ОСТ 38.01434 – 87 ATF – Dextan BP, Autran DX 11 Mobil, ATF – 220

 

* Жақша ішінде 17479–85 МЕСТ-і бойынша белгі көрсетілген

Қазіргі кезде Рессейде қолдануға АҚ «Ярослванефтеоргсинтез» шығатын трансмиссионды-гидравликалық май ТГМ ұсынылуда.

Кесте 7.2

Гидравликалық жүйелер мен гидромаханикалық берілістерге арналған жұмыстық сұйықтар мен майлардың негізгі сипаттамалары

Көрсеткіштер Май маркасы
Температура оС болғандағы кинематикалық тұтқырлық, мм/с 50 оС АУП (МГ 22) МГЕ-10А (МГ-15В) ВМГ 3 (МГ-15В МГ-30 (МГ-22В) Р (МГ-22В) АУ (МГ-22) А МГТ*
16...20 40оС 10,0 27...30 12...14 12...14 23...30 6...7 (100оС)
– 50 оС дағы  
Кислоттық сан мгКОН/г артық емес   0,45...0,1   0,4...0,1   0,05   –   –   0,07   –   –
Тұтқырлық индексі   –   –       –   –   –  
Температура оС болғанда қатуы ашық тигельде жану температурасы   – 45     – 70     – 60             – 55
Механикалық қоспалар мен судың құрамында болуы, %     жоқ     жоқ     жоқ     жоқ     0,01     жоқ     0,01    
Май әсер еткеннен кейін резинанаң массасының өзгеруі (72сағ., 80оС) %       5,5–7,5   4,0-7,5   2...4   –   –   + 2,0   0...7

 



Арнайы тағайындалған машиналарда әртүрлі көтеру механизмдерінде гидравликалық жетек кеңінен қолданады. Гидравликалық көтеру механизмдерінде жұмыстық сұйық ретінде тұтқырлығы төмен майлар: веретендік трансформаторлық, турбиналық және олардың қоспалары қолданылады.

Барлық сезонды гидравликалық ВМГЗ майы қоюланған, өте таза тазартылған, күкіртті мұнайлар мен қоспалық төмен қататын фракция болып саналады.



Ол құрылыс, жол, ағаш дайындау, көтеру-тасымалдау және басқа да машиналардың гидро-жетектері мен гидро-басқару органдарында барлық сезонды жұмыс сұйықтары ретінде қолданылады. Виниполмен қоюланған таңдаулы мұнайдың қатулығы төмен фракциядан алынған МГЕ–10А – гидравликалық майдың бірі болып саналады. Майларға әртүрлі қоспаларды (МНИ–5 және ионал) енгізу сұйықтардың пайдалану қасиеттерін жақсарта түседі.

Жеке гидравликалық берілістер үшін майлар өз алдына шығарылып, мысалы МВП, АМГ–10, АУП т.б.; вагондар ман автотүсіргіштерде қолданылады. Уақытша бір гидравликалық майды екіншісімен ауыстырғанда негізгі көңілді олардың тұтқырлық дәрежесіне аудару керек. Мәселен жылы және салқын температураларда олардың тұтқырлығының өзгеруіне байланысты.

Жоғары пайдалану қасиеттерді игерген шетел майларының сорттары кеңінен қолдануға байланысты, елімізде шығатын майлардың маркировкасы жиі өзгеріп, олардың сипаттамалары жақсаруда.

 

Кесте 7.3

Елімізде және шетелдерде шығатын созымдылық майлардың (пластичная смазка) маркаларының сәйкестіктері

Елімізде жығатын майлар Шетел майлары, фирмалар
Марка, МЕСТ, ОСТ және ТУ   Shell   Mobil   ВP   Esso
Солидол С, МЕСТ 4366-76 Uneda 2.3 Livona 3 Mobilgrease AA–2 Gredarex D 60 Energrease C 2, C 3 Energrease GP 2, GP 3 Chassle XX: Cazar K2
Пресс–Солидол С МЕСТ 4366–76 Uneda 1 Retinax C Mobilgrease AA 1 Energrease C 1, C 3 Chassle L, H Cazar K1
Графиттік УСса МЕСТ 3333–80 Barbatia 2, 3, 4 Grarhluted № 3 Energrease G–3G Energrease GP – 2G Van Estan
ЦИАТИМ–201 МЕСТ 6267–74 Aeroshell Grease 6 Mobilgrease BRB Zero   – Beacon 325
Литол–24 МЕСТ 21150–87 Alvinia R3 Cyprina RA Vobilux 3 Energrease L 2 Multipur-pose   Beacon 3
ФИОЛ–2М ТУ 38.101233–75 Retinax AM Litinium special Energrease L 21–M Beacon Q2
ЦИАТИМ–221 МЕСТ 9433–80 Aeroshell 22 C Mobilgrease     – Araren BC
Лита ОСТ 38.01295–83 Band B BRB Zero Mobilgrease   Energrease LC Lotemp Moly
Зимол ТУ 38.201285–82 Deroshell Mobilgrease BRB Zero 1 Energrease LT 2 Beacon P 230
№ 158 ТУ 38.101320–77 Detinax J Litinium special Energrease L–2M Beacon Q2
ШТРУС ТУ 38.201312–81   Flvania 2c Mo S2 Mobilgrease special Energrease L 21–M Nebula EP2

 

Кесте 7.4

Автомобильдерде қолданатын негізгі майлардың сипаттамалары

  Көрсеткіштер Салидол Пресс-солидол Графиттік ЦИАТИМ-201 Литол-24 Фиол-2М Штрус-4 Циатим-221 Лита Зимол № 158
Түсі   ашық қонырдан қою қоңырға дейін қара күміс түсті сары дан ашық қоңырға дейін қоңыр қара күміс тәрізді ақшыл бурыл қоңыр сары ашық қоңырдан сарыға дейін көкшіл
Концистенция-лық класы
Қолдану темпе-ратурасының интервалы, оС – 30 + 65   – 30 + 50 – 20 + 70 – 60 + 90 – 40 +120 – 40 +120 – 60 +120 – 60 +150 – 50 +100 – 50 +130 – 30 +100
Коллоидтық тұрақтылық, %                      
100оС 1 сағ. ішінде булануы, %                     0...2  
40оС 6 сағ. ішінде шайілуі   0..2   1..5   10..           1..5   3..4  
Ұсынылған сақтау мерзімі, жыл                      
Өз ара алмастырушы-лығы литол литол Солидол С + 10 % графит Зимол, лита ФИОЛ-3, Литол 42 РК ВНИИНП-222, Лита ФИОЛ 2у ВНИИНП 207 Зимол, Лита Лита ШТРУС 4, Фиол-2у    
                         

Ескерту: Созылмалы майлардың қоспаларын литол 24 пен кардандақ АМ-ді трансмиссиялық майлармен (50% + 50%) қолдануға ұлықсат береді.

Кесте 7.4

Қозғалтқыштардың салқындату жүйелері арналған сүйықтықтардың

негізгі көрсеткіштері

Көрсеткіштер Тосол ТУ 6–02–751–86 «Лена» ТУ 113–07–02–88
АМ А–40 А–65М ОЖ–6 ОЖ–40 ОЖ–65
түсі көк қызыл қызыл сары-жасыл сұйық механикалық қоспасыз
Кристализация басталғандағы тығыздықтың температурасы   – 115   – 40   – 65   – 35   – 40   – 65
Қайнау температурасы, оС            
Салқындату сұйығының құрамы, % этиленгликоль су            

 

Кесте 7.5

Тежегіш сұйықтардың негізгі маркаларының сипаттамалары

Көрсеткіштер БСК ТУ–101533-75 «Нева» ТУ–01–11 «Томь» 63–82 «Роса» ТУ6–05–221–509–84 ГГЖ 22М
Сыртқы көрінісі Қалдықсыз және механ. қоспасыз мөлдір, біртекті, қызыл сұйық Қалдықсыз ашық сарыдан сарыға дейін өзгеретін түсі бар мөлдір бір текті сұйық , өзара ауыстыруға болады Қалдықсыз ашық сарыдан ашық қоңырға дейін өзгеретін түсі бар мөлдір біртекті сұйық Сары жасылды сұйық
Температура 0С болғандағы кинематикалық тұтқырлығы, мм2/с 400 аспағанда 500 аспағанда 1000 аспағанда   5,5 (700С)         – 1,9
Қайну температурасы, 0С жоғ. емес          
«Дымқылданған» сұйықтың қайнау температурасы, 0С   –           –
Тежегіш сұйығында 15–1524 резинкасының қажығаннан кейін көлемінің өзгеруі, %   –   2...10   2...10   2....10   –
Сол сияқты 7–2462 резинасы үшін, %   5...10   2 ... 10   2... 10   2 ...12   –
Қату температурасы, 0С Мағлұмат берілмеген

 

Ескерту: Қоршаған ортаның температурасы – 400С болған жағдайда «Нева» және «Том» сұйықтарына 20 % этил спиртін қосуға болады.

Техникалық сұйықтар

Жанармайлар мен майлау материалдарымен қатар техниканы пайдаланғанда техникалық сұйықтар қолданылады. Олардың қатарына қозғалтқыштардың салқындату жүйелеріне, тежегіштерге, гидравликалық жүйелерге құйатын сұйықтар жатады.

 

Салқындататын сұйықтар

Қозғалтқышта жанармай жанғанда жылудың бір бөлігі жану камерасын қыздыруға кетеді. Жану камерасының қабырғалары өте жоғары температураға қызғанда, цилиндрлардың жанатын қоспамен толуы нашарлап, қозғалтқыштың қуаты төмендейді, тетіктердің механикалық беріктері төмендейді, детонация және калилдық жану пайда болады. Бұл жағдайсыз жайлардан арылу үшін қозғалтқышты арнайы бір температураға дейін салқындату қажет.

Автомобиль қозғалтқыштарында салқындату агенттері ретінде ауа пайдаланады (ЗАЗ) және кең тараған автомобиль сұйықтары (Газ, Зил, АМЗ, ВАЗ, Камаз және басқалар) қолданылады.

Сұйықтық салқындату қозғалтқыштардың цилиндрлер блогі мен қалпақшатары жұпты (двойной) болып жасалынады. Қабырғалар аралығында салқындату көйлектері пайда болып, оларға сұйықтар құйылады. Өз ретінде олар цилиндр қабырғалары мен қалпақтардың жылуын өздеріне қабылдап, салқындатады. Жылу желдеткішпен сорылған ауаға радиатор арқылы беріледі. Сонымен, салқындататын сұйық тұйықталған салқындату жүйесінде үздіксіз айналып отырады: цилиндрлердің блогі мен қалпақшаларында қызып және радиаторда салқындайды.

Салқындадатын сұйықтарға келесі пайдалану талаптары қойылады: олардың жылу сыйымдылығы мен жылу өткізгішдіктер жоғары; кристалдану температурасы төмен; қайнау температура жоғары; көлемдік ұлғайту коэффициенті аз; улы және өртке қауыпты емес болуы.

Салқындату сұйықтары ретінде төмен қататын этиленгликолдік сұйықтар кеңінен қолданады. Этиленгликолді әр қатнасты сумен араластырғанда қату температурасы – 100 тан –75 0С дейін өзгеретін қосындыны алуға болады. Этиленгликолді қатуы төмен салқындату сұйықтары келесі сорттар бойынша шығарылады: маркасы «40» қату температурасы – 400С жоғары емес; маркасы «65» қату температурасы – 650С жоғары емес; Тосалдың үш маркасы: Тосол–А; Тосол А–40; Тосол А–65.

Тосол А–қосындылар бар шоғырланған этиленгликогель. Тосол –А–-ны дистиллирендікті суға араластырғаннан кейін ғана қолдануға болады. Қатнасты 1:1 Тосол –А мен судың қосындысының кристалдану температурасы – 35 0С.

Тосол –А су ертіндісінің қату температурасы – 400С – Тосол А–40 деп маркленеді, ал – 650С болған жағдайда Тосол А –65.

Тежегіштік сұйықтар

Гидравликалық жетекті тежегіш жүйелері барлық жеңіл автомобильдерге және кейбір жүк таситын автомобильдерге қойылады. Автомобиль тежегіштерінің гидравликалық жетегі келесі түрде әсер етеді. Тежегіштің педалін тепкішект басқан кезде күш теңселмелер жүйесі бойынша және шток арқылы бас тежегіштік цилиндрдің поршенына беріледі. Бұл цилиндрлерді сұйық қысылады да, қажетті жаққа тарайды. Сүйтіп күш тежегіш қалыптарына беріледі. Педальға басуды қойған кезде, доғалақ цилиндрлерінің поршендері тартатын серіппенің әсері мен қалаптарды қайта орнына келтіреді де, сұйық бас тежегіштік цилиндрге қайтарылады.

Тежегіш сұйықтарының талаптары болып: тұтқырлы-температуралық қасиеттері жақсы; резиналық нығыздау манжеттерін желінбеуі; қайнау температурасы жоғары және қату температурасы төмен; майлау қасиеттері жақсы, ал оларды сақтаған кезде жоғары тұрақтылықты.

Автомобильдер үшін тежегіштік сұйықтар ретінде әртүрлі органикалық заттардың қоспалары қолданылады. Оларда бір компоненттер тұтқырлық пен майлау қасиеттерінің жеткізсе, қалғандары айтылған компоненттерді ертуіне әсер етеді. Ертетін компоненттерден сұйықтардың төменгі температуралық қасиеттері тәуелді болады.

Кең тараған гидротежегіштік сұйық ГТЖ–22. Ол гликоль негізінде тотығуға қарсы қоспасы мен шығарылады. ГТЖ-22 төменгі температуралық қасиетті, булануы төмен, жану температурасы жоғары болып келеді де, резинкалық тетіктерді қиратпайды. Кемістігі ретінде бұл сұйықтың майлау қасиетінің нашар екенін айтқан жөн.

Касторлық негізінде тежегіштік сұйықтардың ЭСК және БСК маркалары шығарылады. Ерту компоненті ретінде этильдік немесе бутилдік спирттер қолданылады. Этиль спирттінің 40 % және касторлық майдың 60 % қоспасы тежегіштік сұйық ЭСК береді, 50 % бутильдік спирттің 50 % касторлық маймен қоспасы БСК сұйығын береді. ЭСК және БСК тежегіш сұйықтардың майлау қасиеттері жақсы, жоғары тұрақтылықты, бірақ қайнау температурасы салыстырмалы төмен болып келеді. Оларды жылдың ыстық мезгілінде қолданған кезде, жие-жие тежегенде (әсіресе ЭСК) бу тығындарының пайда болуы байқалған. Ал қысты күндерде ұзақ уақыт –200С төмен температурада, кастор майының қатуына әкеліп соғады. Сондықтан ЭСК және БСК сұйықтарын орта полосада жұмсақ климатты жағдайда қолдануға ұсынылады.

Пайдалану қасиеттері жақсы тежегіш сұйықтарды ВАЗ автомобильдеріне арналған «Нева» «Том» «Роса» маркалары шығарылады. Оларды –500С дан +500С дейін пайдалануға болатын айтқан жөн.

 


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2019 год. Все права принадлежат их авторам!