Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Беларусь у час польска-савецкай вайны. Другое абвяшчэнне БССР



Ваенныя дзеянні ўвесну і ўлетку 1920 г. 14 мая 1920 г. Чырвоная Армія перайшла ў наступленне, якое, аднак, хутка захлібнулася. Затое ў ліпені поспех спадарожнічаў чырвонаармейцам. Праводзілася шырокая мабілізацыя, ствараліся загараджальныя атрады для расстрэлу дэзерціраў. Балшавікі так і не адважыліся стварыць у Чырвонай Арміі беларускія вайсковыя фармаванні. 3 200 тыс. чалавек, мабілізаваных улетку 1919 г. на беларускіх землях, на Заходні фронт былі адпраўленыя толькі 40 тыс. Затое масава прыцягваліся ў Беларусь вайсковыя злучэнні латышскіх чырвоных стралкоў. Малады камандуючы Заходнім фронтам Міхаіл Тухачэўскі, выхадзец з беларускай смаленскай шляхты, трымаў курс на Варшаву, каб распаўсюдзіць ідэі сацыялізму на ўсю Еўропу. Адступленне польскага войска суправаджалася масавым марадзёрствам цывільнага насельніцтва. 11 ліпеня Чырвоная Армія захапіла Мінск, а ў сярэдзіне жніўня падышла да Варшавы. Але там чырваназорныя “пасланцы сацыялізму”, часта галодныя і паўразутыя, сустрэлі ўпартае супраціўленне. А 16 жніўня войска польскае змагло перайсці ў контрнаступленне. У абароне Варшавы ўдзельнічалі 1-я і 2-я беларускія дывізіі, сфармаваныя з жыхароў мястэчак і вёсак паміж Віліяй і Нёманам. У выніку контрнаступлення Мінск зноў на пэўны час (15-17 кастрычніка) перайшоў у рукі польскіх уладаў. Дзесяткі тысячаў палонных чырвонаармейцаў, у тым ліку беларусаў, гінулі ад голаду і хваробаў. Пачатак гандлю беларускімі землямі. Яшчэ падчас наступлення на Варшаву савецкі ўрад пачаў дзяліць беларускія землі. 12 ліпепя 1920 г., улічваючы, што Літва варагуе з Польшчай, ён схіліў літоўскае кіраўніцтва да падпісання ў Маскве мірнай дамовы. У адпаведнасці з ёю ленінскі ўрад Расіі прызнаваў незалежнасць Літоўскай Рэспублікі, а Віленскі край (з Гародняй, Шчучынам, Лідай, Ашмянамі, Смаргонню, Браславам) - яе неад’емнай часткай. 14 ліпеня Чырвоная Армія заняла Вільню, а пры вераснёўскім адступленні саступіла горад літоўскай арміі. Бальшавікі дамагліся таго, што літоўская дзяржава ўцягвалася ў вострую канфрантацыю з Польшчай і БНР, якія прэтэндавалі на гэтыя ж тэрыторыі. Заняўшы Вільню, літоўскае кіраўніцтва нічога не зрабіла для беларускай справы ані ў адміністрацыйным уладкаванні, ані ў галіне культуры. У сувязі з гэтым беларускія арганізацыі Вільні выказалі недавер Дамініку Сямашку, які з лютага 1920 г. выконваў абавязкі міністра беларускіх справаў ва ўрадзе Літвы, бо Язэп Варонка быў западозраны ў сувязях з Масквой і пакінуў гэтую пасаду. А паводле жнівеньскай дамовы 1920 г. з Латвіяй, Масква перадала ёй памежную паласу беларускіх земляў Віцебскай губерні разам з Дзвінскам. Праз беларускае насельніцтва Дзвіншчыны яна планавала ўплываць на палітыку суседніх дзяржаваў.
Другое абвяшчэнне савецкай рэспублікі. 31 ліпеня 1920 г. была апублікаваная Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь (ССРБ). Яе тэрыторыя не мела пэўных межаў і складалася прыкладна з 18 паветаў пераважна Мінскай губерні. Масква паспела ўжо прыхапіць значную частку беларускіх земляў сабе, падзяліцца імі з Літвой і Латвіяй, а Беласточчыну ў перспектыве перадаць Польшчы пасля насаджэння там савецкай улады на чале з польскім камуністам Юліянам Мархлеўскім. Вызначэнне межаў з непакорнай Украінай адкладалася. Новаўтвораная Савецкая Беларусь не мела ўнармаванага ўрада. Яго функцыі выконваў Ваенна-рэвалюцыйны камітэт на чале з Аляксандрам Чарвяковым, створаны на аснове былога Мінскага ваеннага рэвалюцыйнага камітэта, што ўзнік яшчэ да заняцця Мінска бальшавікамі. У склад гэтай установы ўвайшлі лідэры беларускіх эсэраў і бундаўцаў. Беларускія эсэры патрабавалі стварэння ўрада з прадстаўнікоў усіх сацыялістычных партыяў, арганізацыі самастойнага Беларускага войска і абвяшчэння поўнай незалежнасці Беларусі. Але Дэкларацыя толькі паўтарала Маніфест марыянетачнага ўрада Зміцера Жылуновіча ад 1 студзеня 1919 г. Таму эсэры яе не падпісалі. А беларускія камуністы пайшлі на супрацоўніцтва з расійцамі, бо верылі ў іх падтрымку незалежнай камуністычнай Беларусі. Што да абласнікоў, то яны шчыра заяўлялі, што разглядаюць ССРБ як нацыянальна-культурную аўтаномію беларусаў у складзе адной Мінскай губерні, дый тое часовую. У канцы 1920 г. Вільгельм Кнорын, старшыня ЦБ Кампартыі Беларусі (асобнай ад літоўскай з 5 верасня 1920 г.), інспіраваў увядзенне спецыяльнага цыркуляра аб перапісцы паміж камісарыятамі ССРБ абавязкова на рускай мове.





37. Новая эканамічная палітыка ў Беларусі.

Асноўным прынцыпам новай эканамічнай палітыкі (НЭП) Савецкай дзяржавы ў 1921 - 1928 гг. з'яўляецца выкарыстанне таварна-грашовых адносін. X З'езд РКП(б) (сакавік 1921 г.) стаў паваротным у палітыцы Савецкай дзяржавы. НЭП, па задумцы яе творцаў, павінен быў забяспечыць хуткі ўздым эканомікі.

На вёсцы НЭП выяўляўся ў:

замене харчовай развёрсткі харчовым падаткам, які быў у два разы меншы;

свабодзе выбару формаў землекарыстання, заахвочванні розных формаў кааперацыі;

праве сялян свабодна распараджацца лішкамі сваёй працы;

замене натуральнага падатка грашовым;

дазволе арэнды зямлі і найму рабочай сілы.

У горадзе НЭП характарызаваўся наступнымі рысамі:

дэцэнтралізацыя кіравання вытворчасцю (мелкія і сярэднія прадпрыемствы аддаваліся ў арэнду);

у прамысловасці дапускалася прыватная, змешаная, кааператыўная і дзяржаўная формы ўласнасці, за дзяржавай захоўваліся камандныя вышыні ў эканоміцы (буйныя прадпрыемствы, банкі);

былі дазволены прадпрымальніцтва і прыватны гандаль (знешні гандаль заставаўся дзяржаўнай манаполіяй);

работа дзяржаўных прадпрыемстваў перабудоўвалася: яны атрымалі пэўную самастойнасць і пераводзіліся на гаспадарчы разлік;

бясплатныя паслугі, ураўнілаўка ў аплаце працы, картачная сістэма адмяняліся;

матэрыяльная зацікаўленасць у выніках працы;

фінансавая стабілізацыя (у 1922 - 1924 гг. Праведзена грашовая рэформа, у выніку якой у абарот быў уведзены савецкі чырвонец - грашовая адзінка наміналам 10 рублёў, якая выраблялася з золата ці магла замяняцца папяровымі грашыма і раўнялася 5 доларам і 14,5 цэнта ЗША).

Асаблівасці НЭПа ў Беларусі.

У РСФСР буйныя фабрыкі і заводы аб'ядналіся у дзяржаўныя трэсты, кіраўніцтва імі ажыццяўляў Вышэйшы Савет Народнай Гаспадаркі (ВСНГ). На Беларусі пераважала дробная прамысловасць і гэта не спрыяла стварэнню трэстаў. На самазабеспячэнне былі пераведзены многія прадпрыемствы, а каля 300 здадзены ў арэнду.

У адрозненне ад іншых савецкіх рэспублік у БССР на пачатку 20-х гг. меўся арганізаваны прыватна-гандлёвы апарат, які за папярэдні перыяд выявіў здольнасці да выжывання ў неспрыяльных умовах, а пры НЭПе пачалося яго хуткае развіццё.

Беларускае сялянства імкнулася да хутарской формы гаспадарчай дзейнасці. Гэта было абумоўлена наступнымі прычынамі: забяспечанасць зямлёй ніжэйшая, чым у сярэднім па СССР, неспрыяльныя прыродныя ўмовы: балоцістасць, лясістасць, нізкая якасць глебы, мясцовыя асаблівасці землекарыстання - 74 % сялянскіх двароў былі цераспалоснымі. Таму 95,5 % сельскіх гаспадарак не магла забяспечыць нават саміх сябе. Развіццё хутарской формы землекарыстання забяспечыла хуткія тэмпы аднаўлення сельскай гаспадаркі Беларусі. Паспяхова прайшлі пасяўныя кампаніі 1921 і 1922 гг., набіралі сілу кааператыўныя аб"яднанні сялян, якімі было ахоплена 60 % насельніцтва вёскі. Да 1927 г. была поўнасцю адноўлена сельская гаспадарка, прамысловасць перавысіла даваенны узровень развіцця.

38. Удзел БССР ў стварэнні СССР. Нацыянальна-дзяржаўнае будаўніцтва ў БССР у 20-х гг. XX ст.

У міжваенны перыяд (20–30-я гады) грамадска-палітычнае жыццё на Беларусі, як і ў Савецкай краіне ў цэлым, было поўным супярэчнасцей, цесна звязаным з сацыяльна-эканамічнымі працэсамі, што адбываліся ў гэтыя гады.У беларускім грамадстве ў першай палове 20-х гадоў магчыма вызначыць існаванне і барацьбу двух тэндэнцый. Адна з іх была накіравана на пэўную дэмакратызацыю ў палітычных адносінах, другая – на працяг палітыкі ваеннага камунізму.З’явілася беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў (эсэраў або БПС-Р). Адрозненне пазіцыі беларускіх эсэраў ад пазіцыі КП(б)Б заключалася ў пытаннях, звязаных з характарам улады і суверэнітэтам.З гэтага моманту пачалося адкрытае процістаянне дзвюх палітычных партый, якое скончылася не на карысць БПС-Р.

У 1921 г. карныя органы арыштавалі 860 актыўных яе членаў.У канцы 1922 г. паскорыўся працэс аб’яднання савецкіх рэспублік, у якім актыўны ўдзел брала БССР. На І Усесаюзным з’ездзе Саветаў 30 снежня 1922 г. 25 прадстаўнікоў БССР разам з дэлегацыямі РСФСР, УССР і ЗСФСР падпісалі дэкларацыю і дагавор аб стварэнні СССР.Стварэнне СССР дало магчымасць аб’яднаць намаганні гістарычна звязаных паміж сабой народаў, спрыяць іх хуткаму эканамічнаму, сацыяльнаму і культурнаму развіццю.

З другой паловы 20-х гадоў узмацнілася дырэктыўная сістэма кіравання не толькі эканомікай, але і іншымі сферамі грамадскага жыцця, узрасла роля партыйна-дзяржаўнага апарату.У пачатку 30-х гадоў у беларускім савецкім грамадстве былі ўсе рысы таталітарнага палітычнага рэжыму.Пераход да таталітарызму праяўляўся ў далейшым паніжэнні ролі і ўдзелу ў справах грамадства дэмакратычных, прадстаўнічых органаў, поўным іх падпарадкаванні партыйнаму апарату.Так у 30-я гады канчаткова сфарміраваліся палітычныя інстытуты беларускага грамадства, яго таталітарны палітычны рэжым.Пачатак палітыкі беларусізацыі варта аднесці да чэрвеня 1924 г.З сярэдзіны 1923 г. і да сярэдзіны 1924 г. працэс беларусізацыі прайшоў першую фазу, на працягу якой вялася ў асноўным яе палітычная і ідэалагічная падрыхтоўка.Адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа праведзена ў 1926–1929 гг.Адным з напрамкаў нацыянальнай палітыкі з’яўлялася беларусізацыя дзяржаўных устаноў, грамадскіх арганізацый, якая мела на мэце вывучэнне супрацоўнікамі беларускай мовы і перавод на яе справаводства.

У ходзе беларусізацыі вырашалася задача больш актыўнага вылучэння на кіруючыя пасады прадстаўнікоў карэннага (не толькі беларускага) насельніцтва.Палітыка беларусізацыі закранула і войска. У 1923–1925 гг. праводзілася ваенная рэформа. Важным напрамкам беларусізацыі з’яўлялася нацыянальна-культурнае будаўніцтва.Шмат што было зроблена ў напрамку беларусізацыі ў выдавецкай справе.Значных поспехаў у гады правядзення палітыкі беларусізацыі дасягнулі беларуская літаратура, нацыянальны беларускі тэатр, музыка, жывапіс.Разглядаючы палітыку беларусізацыі ў 20-я гады, важна адзначыць, што яе ход меў пэўныя супярэчнасці і цяжкасці.Але, нягледзячы на супярэчнасці, цяжкасці і недахопы, палітыка беларусізацыі з’явілася практычнай спробай ва ўмовах савецкай улады ажыццявіць беларускае нацыянальнае адраджэнне.

Паспяхова праходзiла беларусiзацыя навучальных устаноу. Да 1928г. 80% школ было пераведзена на беларускую мову навучання. Беларускую мову неслi у масы беларускiя пiсьменнiкi У.Дубоука, М.Чарот, К.Чорны i iнш. Мастацкiя творы 20-х гадоу сведчаць аб зменах,якiя адбывалiся у грамадстве. Паэма Я.Коласа "Новая зямля" дала цэласнае уяуленне аб спадзяваннях беларускага сялянства, яго духоуным патэнцыялеРазвi- ваецца краязнауства. На сярэдзiну 20-х гадоу у БССР дзейнiчала 240 краязнау- чых арганiзацый У ходзе беларусiзацыi развiвалася новая галiна у навуцы - беларусазнауства. У 20-ыя гады партыйныя органы спрабуюць iграць вядучую ролю у правя-дзеннi беларусiзацыi,пачынаюць цягнуць навуку пад свой кантроль, руйнаваць яе нацыянальныя формы. Гэта асаблiва праявiлася у адносiнах да iнбелкульта, якi страцiу сваё першапачатковае прызначэнне.Але нягледзячы на цяжкасцi, плённа працавалi на нiве беларускага адраджэн-ня паэт, празаiк Цiшка Гартны; пiсьменнiк М.Гарэцкi; гiсторыкi

В.Ластоускi,У.Iгнатоускi, У.Пiчэта; жывапiсец i графiк М.Фiлiповiч; стваральнiк першага беларускага кiнафiльма "Лясная быль" Ю.Тарыч; аутар першай п'есы на беларус- ай мове "Машэка" Е.Мiровiч; кампазiтар, аутар Дзяржаунага гiмна БССР Н.Сака-лоускi i iнш. Да 1928г. беларусiзацыя дасягнула значных поспехау. Яна аблегчыла барацьбу з непiсьменнасцю, садзейнiчала ажыццяуленню асветнiцкай работы, стварыла пе-радумовы для разгортвання нацыянальна-культурнага будаунiцтва у БССР.

39. Палітыка беларусізацыі, яе асноўныя напрамкі, ход і вынікі. Культура БССР у 1920-1930-х гг.

У пачатку 20-ых гадоў урад СССР пачаў ажыццяўляць праграму фарміравання сацыялістычных нацый. Таму ва ўсіх саюзных рэспубліках пачалося нацыянальна-культурнае адраджэнне. У Беларусі працэс нацыянальна-культурнага адраджэння атрымаў назву беларусізацыя. Беларусізацыя закранула ўсе сферы жыцця Беларусі. У сваім развіцці беларусізацыя прайшла 3 этапы: 1) складыванне перадумоў 1919 – 1924 гг., 2) рэальнае ажыццяўленне 1924 – 1928 гг. 3) Згортванне з 1929 г.

Палітыка беларусізацыі, якая праводзілася ў 20-я гады, паспрыяла сапраўднаму росквіту і хуткаму развіццю беларускай культуры. Адбываецца станаўленне сістэмы народнай адукацыі, адчыняюцца тысячы пачатковых і сярэдніх школ, да навучання ў якіх прыцягваюцца ўсе дзеці школьнага ўзросту. Для дарослых ствараюцца шматлікія курсы ліквідацыі непісьменнасці па месцу работы або жыхарства. 30 кастрычніка 1921 года адчынены БДУ, першым рэктарам якога стаў вядомы гісторык В. I. Пічэта. У 1925 г. у Беларусі працавала яшчэ тры ВНУ, 25 тэхнікумаў і 20 профтэхнікумаў.

Тым не менш, ў 1930-я г.г. значныя поспехі былі дасягнуты ў галіне адукацыі. Ліквідавана масавая непісьменнасць. Па перапісу насельніцтва 1939 г. 80% дарослага насельніцтва было пісьменным. У 1933г. была ўведзена ўсеагульная пачатковая адукацыя, а ў 1935г. у гарадах уведзена ўсеагульная сямігадовая адукацыя. У 1940г. у Беларусі дзейнічала 25 ВНУ 150 тэхнікўмаў.

Развіваецца выяўленчае мастацтва. Віцебская школа жывапісу дала свету двух найбольш вядомых у 20 ст. мастакоў Казіміра Малевіча і Марка Шагала. Яны сталі стваральнікамі такіх жанраў у выяўленчым мастацтве як кубізм і супрэматызм.

Развіваецца беларускі кінематограф. У 1926 г. Ю.Тарыч у Ленінградзе зняў першы беларускі мастацкі фільм “Лясная быль”. А ў 1929 была створана кінастудыя Беларусьфільм.

Ствараецца беларуская музычная школа ў 1932 г. адчынілася Белдзяржкансерваторыя, у якой працавалі такія вядомыя кампазітары, як Багатыроў, Аладаў, Чуркін, Цікоцкі і інш. У 1933 г. был створаны Тэатр оперы і балета тут працавалі такія вядомыя артысты, як Александроўская, Балоцін, Млодэк і інш.

40. Правядзенне індустрыялізацыі і калектывізацыі ў БССР.

У сакавіку 1919 г. у Маскве быў створаны Трэці Камуністычны Інтэрнацыянал – саюз камуністаў усяго свету, або сусветная бальшавіцкая партыя, якая імкнулася да ўсталявання сацыялізму і савецкай ўлады ва ўсіх краінах свету. Праз гэту арганізацыю бальшавікі тайна аказвалі фінансавую падтрымку камуністычным партыям.

Пасля смерці Леніна ў 1924 г. да ўлады ў СССР прыйшоў Іосіф Джугашвілі-Сталін. На словах ён адмовіўся ад прапанаванай ідэі сусветнай рэвалюцыі і нават выключыў тэзіс аб ёй з Канстытуцыі СССР.

Для стварэння арміі, якая адпавядае ўсім патрабаванням часу, патрэбна была развітая вытворчасць узбраенняў. Таму пачаліся індустрыялізацыя і калектывізацыя, мэтай якіх стала стварэнне цяжкай, перш за ўсё, ваеннай прамысловасці. Сродкаў на індустрыялізацыю не было. Заходнія краіны не давалі крэдытаў Савецкаму Саюзу, спасылаючыся на тое, што СССР адмовіўся прызнаць даўгі царскай Расіі і вяртаць іх. На самой жа справе яны не хацелі Сусветнай сацыялістычнай рэвалюцыі.

Індустрыялізацыя..

Асноўнымі крыніцамі індустрыялізацыі былі:

1) Калектывізацыя сельскай гаспадаркі.

2) Усеагульнае павышэнне падаткаў. Падаткі настолькі павялічваліся, што займацца прадпрымальніцтвам станавілася не выгадна.

3) Рост цэн і замарожванне зарабатнай платы. У выніку рэальныя даходы насельніцтва з 1928 г. пачалі катастрафічна падаць.

4) Дабраахвотна-прымусовыя грашовыя пазыкі, на каторыя ішло да 1/3 зарплаты.

5) Абавязковая здача на карысць дзяржавы долараў і золата.

Асаблівасцю індустрыялізацыі ў Беларусі было тое, што тут перавага аддавалася развіццю лёгкай і харчовай прамысловасці, заснаванай на перапрацоўцы мясцовай сыравіны.

Калектывізацыя. Асноўная крыніца індустрыялізацыі гэта калектывізацыя сельскай гаспадаркі, якая пачалася з лета 1929 г. Справа ў тым, што большую частку грошай на будаўніцтва абароннай прамысловасці СССР атрымліваў за кошт продажу збожжа за мяжу. Скупляць збожжа з аднаасобных сялянскіх гаспадарак, для перапродажу за мяжу было для дзяржавы занаддта дорага. Трэба было нешта зрабіць, каб атрымліваць збожжа бясплатна. Вось і вырашылі дробныя сялянскія гаспадаркі аб’яднаць у буйныя калектыўныя гаспадаркі калгасы.

Самае крыўднае ў калгаснай сістэме было тое, што калгас – фактычна дзяржаўнае прадпрыемства, ствараўся не за кошт дзяржавы, а за кошт сялян. Маёмасць сялян забіралася ў іх, і з гэтай маёмасці ствараўся калгас. У калгаса забіралі ўвесь ураджай па нізкім закупачным цэнам, якіх часта не хапала на зарплату. Вось і атрымлівалася, што да 1953 г. калгаснікі працавалі за палачкі, якія брыгадзір маляваў у журнале.

Восенню 1930 г. пачалася новая больш арганізаваная хваля калектывізацыі якая суправаджалася раскулачваннямі і высылкай ў Сібір усіх, хто не хацеў уступаць у калгас. Толькі ў Беларусі было раскулачана 300 000 сялян. Да 1935 г. блее 75% сялян ужо працавала ў калгасах.

41. Фарміраванне савецкай грамадска-палітычнай сістэмы ў БССР у канцы 20-х – 30-я гг. XX ст. Палітычныя рэпрэсіі ў БССР.

Тое, што зараз называюць савецкай грамадска-палітычнай сістэмай, яшчэ некалькі год таму называлі таталітарным рэжымам. Таталітарны рэжым звычайна звязваюць з імем Іосіфа Сталіна які кіраваў краінай з 1924 па 1953 гады. Аднак таталітарны рэжым пачаў складывацца ўжо ў 1921 г.

З 1927 г. пачынаецца згортванне працэсаў дэмакратызацыі. Саветы, прафсаюзы, камсамол і іншыя грамадскія арганізацыі становяцца пад поўны кантроль партыі. У руках партыйных органаў канцэнтруецца ўся выканаўчая, заканадаўчая і судовая ўлада. Усталёўваецца татальны кантроль партыі за ўсімі бакамі жыцця грамадства і нават за прыватным жыццём людзей.

З сярэдзіны 20 гадоў пачынае складывацца культ асобы Сталіна. Гэты культ стаў састаўной часткай савецкай ідэалогіі. Па ўсёй краіне распаўсюдзіліся партрэты і скульптурныя выявы Сталіна.

Ідэалагізацыя закранула і навуку, Іменна ў часы Сталіна з’явілася буржуазная гісторыя, і сацыялістычная гісторыя, буржуазная біялогія (генэтыка) і сацыялістычная біялогія, буржуазная матэматыка (кібернэтыка).

Такая татальная ідэалагізацыя ў спалучэнні з калектывізацыяй і індустрыялізацыяй парадзіла многа незадаволеных якіх рэпрэсіравалі.

Але рэпрэсіраваных забівалі не заўсёды. Сіламі рэпрэсіраваных нявольнікаў ГУЛАГа высякалася тайга, здабываліся карысныя выкапні, будаваліся чыгункі і капаліся каналы. Рэпрэсіраваныя былі бясплатнай рабочай сілай, якая ў значнай меры дапамагала будаваць камунізм. Усе рэпрэсіраваныя падзяляліся на катэгорыі, якія я прывожу ніжэй, яны размешчаны па ўбываючай – першая самая шматлікая апошняя самая маленькая.

1. Сяляне якія адмаўляліся ўступаць у калгасы. Па Беларусі іх налічвалася каля 250 000. Па Саюзу дакладна падлічыць не магчыма але мова ідзе аб мільёнах.

2. Інтэлігенцыя незадаволеная ідэалагізацыяй. Па Беларусі каля 80 000 тыс.

3 Афіцэры чырвонай арміі асабліва тыя, што атрымалі вышэйшую адукацыю ў Расійскай імперыі.

4. Партыйныя і дзяржаўныя чыноўнікі якія праігралі барацьбу за ўладу. У Беларусі са 101 сакратара райкома партыі было рэпрэсіравана 99.

5. Прадпрымальнікі або нэпманы, якія не ўпісаліся ў індустрыялізацыю з калектывізацыяй.

6. Усе астатнія, хто не асцярожна выказаўся аб Сталіне і яго рэжыме.

Такім чынам, сталінскія рэпрэсіі абяскровілі сілы СССР знішчаліся лепшыя сяляне, творчая інтэлігенцыя, лепшыя афіцэры Чырвонай арміі, прадпрымальнікі, ды і сярод рэпрэсіраваных чыноўнікаў сустракаліся ініцыятыўныя асобы, якія не былі тупымі выканаўцамі, а мелі ўласную ініцыятыву.

42. Заходняя Беларусь у складзе Польшчы (1921 – 1939 гг.) Уз’яднанне Заходняй Беларусі і БССР.

Па ўмовах Рыжскага міру да Польшчы адыйшла тэрыторыя ў 112 000 квадратных кіламетраў з насельніцтвам 3,5 мільёна чалавек. Гэта тэрыторыя была падзелена польскім урадам на 4 ваяводствы: Палескае, Навагрудскае, Віленскае і Беластокскае. Польскі ўрад разглядаў Заходнюю Беларусь як крыніцу сыравіны, таннай рабочай сілы і рынак збыту прадукцыі польскай прамысловасці. Разбураная вайной прамысловасць аднаўлялася марудна, а новыя прадпрыемствы амаль не будавліся. 2/3 прадпрыемстваў і рабочых працавалі ў харчовай і мясаперапрацоўчай прамысловасці. Адзінай галіной якая хутка развівалася, была дрэваапрацоўчая, што было звязана з варварскай вырубкай беларускіх лясоў.

У сельскай гаспадарцы было адноўлена буйное памешчыцкае землеўладанне, а большая частка сялян заставаліся малазямельнымі і беззямельнымі, таму яны вымушаны былі арандаваць у памешчыкаў зямлю, якой ім нехапала і плаціць за яе пераважна адпрацоўкамі.

Нягледзячы на рэформы, эканамічнае становішча ў Заходняй Беларусі заставалася цяжкім. Іменна яно вымушала беларусаў эміграваць. Толькі з 1925 па 1938 г. у ЗША і Канаду эмігравалі больш за 78 тыс. чалавек.

Нягледзячы на ўмовы Рыжскага міру, па якому палякі абавязваліся забяспечваць беларусам культурна-нацыянальную аўтаномію ўрад Польшчы адразу ж пачаў актыўную паланізацыю беларускага насельніцтва. Усе дзяржаўныя ўстановы і школы працавалі толькі на польскай мове. Людзі якія не ўмелі чытаць і пісаць па-польску, але чыталі і пісалі на іншых мовах праходзілі ў дакументах як непісьменныя. Праўда, ў многіх польскіх школах выкладаўся такі прадмет як беларуская мова.

Адразу пасля далучэння палякамі краю пачаліся масавыя забастоўкі і стачкі рабочых супраць умоў рыжскага міру. У вёсцы барацьба набыла партызанскі характар. У канцы 1921 г. у партызанскіх атрадах і паўстанцкіх арганізацыях удзельнічала звыш 6 тысяч чалавек.

У гады сусветнага эканамічнага крызісу 1929 – 1933 рэвалюцыйны рух у заходняй Беларусі набыў вялікі размах. У 1931 назіраўся ўздым сялянскага руху, які набыў у 1933 г . у Кобрынскім павеце ўзброены характар. На падаўленне сялянскага паўстання былі кінуты паліцыя і войскі. Усяго за гэтыя гады у Заходняй Беларусі 460 сялянскіх выступленняў. З 1935 па 1939 гг. працягвалася выступленне нарачанскіх рыбакоў, у якім удзельнічала 5000 чалавек.

23 жніўня 1939 года паміж СССР і Германіяй быў падпісаны пакт аб ненападзенні тэрмінам на 10 год. і Сакрэтны пратакол да яго. У адпаведнасці з ім Заходняя Беларусь і Заходняя Украіна разам з Прыбалтыкай і Бесарабіяй уваходзілі ў сферу уплыву СССР. Пакт развязаў немцам рукі на Усходзе, і яны 1 верасня напалі на Польшчу. У яе абарону выступілі Францыя і Англія, якія аб’явілі вайну Германіі. Так пачалася Другая Сусветная вайна.

43. Нападзенне нацыстскай Германіі на СССР і абарончыя баі на тэрыторыі Беларусі.

22 чэрвеня 1941 г. на свiтанку нямецка-фашысцкія ўзброеныя сiлы атакавалi дзяржаўную мяжу СССР ад Чорнага да Баранцава мораў. У складзе трох груп нямецка -фашысцкіх армій: "Поўнач", "Цэнтр" і "Поўдень" было 190 дывізій (у тым ліку 19 танкавых і 14 матарызаваных), 4 паветраныя флоты, якія налічвалі 5,5 млн. чалавек і мелі на ўзбраенні каля 4,3 тыс. танкаў, больш за 47 тыс. гармат і мінамётаў, каля 5,5 тыс. самалётаў. Чырвоная Армія налічвала больш за 5 млн. чалавек, у пяці заходніх ваенных акругах знаходзілася ў той час каля паловы яе складу. Дырэктыва №1 Наркамата абароны і Генштаба аб прывядзенні войскаў у баявую гатоўнасць, накіраваная ў ваенныя акругі ў апошні момант, да часцей і падраздзяленняў не дайшла, што дало фашыстам вялікую перавагу. Распачатую вайну супраць СССР савецкае кіраўніцтва ахарэктарызавала як агрэсіўную і захопніцкую з боку Германіі і абарончую, справядліваю-Вялікую Айчынную - з боку Савецкага Саюза. Спробы кантратакаваць праціўніка значнага поспеху не мелі, наадварот, ускладнілі становішча. Галоўны ўдар па савецкiх войсках у Беларусi германская армiя нанесла ў раёнах Брэста i Гродна. Тут колькасць нямецкiх войскаў у жывой сiле i тэхнiцы пераўзыходзiла савецкiя войскi ў 5 разоў. Гэтыя два ўдарныя кулакi павiнны былi зламаць супрацiўленне Чырвонай Армii з наступным выхадам на аператыўную прастору i авалоданнем гарадамi Мiнск i Смаленск. Нечаканасць удару прынесла цяжкія страты ваенна-паветраным сілам. Толькі ў час першай бамбардыроўкі было знішчана больш за 500 самалетаў. Немцы сталі ўладарамі ў паветры. Ужо ў першыя гадзiны iнтэрвенцыi прасунулiся ў глыб тэрыторыi Беларусi больш чым на 100 км. 26 чэрвеня 1941 г. нямецкiя механiзаваныя часцi ўжо падступалі да сталiцы Беларусi. Войскi 13-й армii ўтрымлiвалi рубяжы да 28 чэрвеня. Гераiчна змагалiся з танкамi працiўнiка воiны 100-й стралковай дывiзii пад камандаваннем генерал-маёра I. Русiянава, якiя ў баях за Мiнск знiшчылi больш як 100 танкаў i бронемашын працiўнiка. Аднак становiшча абаронцаў Мiнска пагаршалася. Трагiчнай была абстаноўка i ў самiм Мiнску ў час яго абароны. На горад часта налятала нямецкая авiяцыя, усё навокал гарэла. 24 чэрвеня штаб Заходняга фронту, кiраўнiкi кампартыi i ўрада рэспублiкi спешна, без аб'явы аб эвакуацыi накiравалiся ў г. Магiлёў. Са стратай Мiнска ў акружэнне трапiлi войскi чатырох савецкiх армiй. Па звестках нямецкага камандавання ў аперацыях пад Беластокам, Брэстам i Мiнскам часцi вермахта захапiлi палон 330 тыс. савецкіх ваеннаслужачых. Адной з галоўных прычын гэтаго было імкненне савецкага камандавання атакаваць праціўніка чаго б гэта ні каштавала. 22 червеня вечарам камандуючы Заходнім фронтам Д.Р. Паўлаў атрымаў загад перайсці ў наступленне і за два дні знішчыць праціўніка, а ў першай палове ліпеня праведзены буйныя наступальныя аперацыі: Сянно-Лепельская і Рагачоўска-Жлобінская. У першым выпадку задача была наогул, як аказалася, нерэальнай, у двух другіх - дасягнуты мясцовы поспех, праціўнік адкінуты на 30-40 км. Але без падтрымкі з флангаў войскі пападалі ў акружэнне. Гінулі, пападалі ў палон десяткі тысяч лепшых, спрактыкаваных воінаў, тысячы адзінак баявой тэхнікі. З 3 па 26 лiпеня савецкiя войскi гераiчна абаранялi Магiлёў. Працiўнiк сканцэнтраваў тут 4 пяхотныя, 1 танкавую дывiзii i iншыя вайсковыя фармiраваннi. Iм супрацьстаялi байцы стралковага корпуса i народнага апалчэння. Разам з воiнамi Чырвонай Армii на беларускай зямлi супраць захопнiкаў змагалiся i дзесяткi тысяч мясцовых жыхароў. На тэрыторыi Вiцебскай, Гомельскай, Магiлёўскай i Палескай абласцей было створана больш як 200 фармiраванняў народнага апалчэння, якое налiчвала 33 тыс. чалавек i 78 знiшчальных батальёнаў колькасцю 13 тыс. чалавек. Потым частка з iх адышла з часцямi на гродзенскiм напрамку германскiя войскi адчулi моцнае супрацiўленне. Мужнасць і стойкасць праявілі пагранічнікі. А калі часці Чырвонай Армii 23 чэрвеня 1941 г. пакiнулі Гродна i адышлі за раку Нёман, танкавая дывiзiя контратакавала працiўнiка і адкінула яго, затрымаўшы нямецкае наступленне. Асаблiва жорсткiя баi вялiся ў раёне Брэсцкай крэпасцi. Колькасць абаронцаў крэпасцi складала ўсяго каля 4 тыс. байцоў, працiўнiк меў амаль 10-разовую перавагу. Гераічная абарона Брэсцкай крэпасцi працягвалася да канца лiпеня 1941 г. I ўсё ж войскi вермахта за два днi Чырвонай Армii, на базе некаторых былi створаны партызанскiя атрады. Нямецкiя войскi спынiлi наступленне ў канцы лiпеня 1941 г. на смаленскiм напрамку i перайшлi да ўмацавання флангаў групы армiй "Цэнтр". У гэтых умовах гомельскi напрамак набыў выключнае значэнне. Баi за Гомель працягвалiся амаль 20 дзён. Пад сценамi горада вермахт страцiў звыш 80 тыс. сваiх салдат i афiцэраў. I толькi ў ноч на 20 жнiўня 1941 г. Гомель быў пакiнуты савецкiмi войскамi i апалчэнцамi. Да пачатку верасня 1941 г. уся тэрыторыя Беларусi была акупiравана нямецкiмi войскамi. У ходзе абарончых баёў войскi Чырвонай Армii страцiлi 1,5 млн. чалавек забiтых, параненых i тых, што трапiлі ў палон, а таксама 10 тыс. гармат i мiнамётаў, 5 тыс. танкаў i 2 тыс. баявых самалётаў. Вермахт страцiў у 1941 г. на Беларусi каля 1000 танкаў i 150 тыс. ваеннаслужачых забiтымi i параненымi. Абарончыя баі ў Беларусі далі магчымасць савецкаму камандаванню разгарнуць войскi другога стратэгiчнага эшалона на рубяжы рэк Заходняя Дзвiна-Днепр, мабiлiзаваць стратэгічныя рэзервы краiны, каб даць адпор ворагу. Намечаныя камандаваннем вермахта тэрміны захопу Смаленска i Масквы былі сарваны. Галоўнымі прычынамі паражэнняў Чырвонай арміі на пачатковым этапе вайны зяўляюцца: цвёрдая ўпэўненасць І.В. Сталіна і савецкага кіраўніцтва ў немагчымасці нападу з боку Германіі летам 1941 г.: з-за яе негатоўнасці (непадрыхтаванасці) да вайны ў зімовых умовах (адсутнасць цёплага адзення для арміі, зімніх гатункаў паліва для тэхнікі і - змазкі для зброі)

44. Акупацыйны рэжым нацыстаў на тэрыторыі Беларусі.

Тэрыторыя Беларусі, цалкам ці часткова, знаходзілася пад акупацыяй з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г.Акупацыйны рэжым у Беларусі – гэта сістэма палітычных, эканамічных, ваенных і ідэалагічных мер, накіраваных на ліквідацыю савецкага грамадска-дзяржаўнага ладу, рабаванне нацыянальных багаццяў і рэсурсаў, зняволенне і знішчэнне беларускага народа. Акупацыйная палітыка была вынікам дзяржаўнага курса фашысцкай Германіі, распрацаванага ў дырэктыўных дакументах і праграмных выступленнях нацысцкіх кіраўнікоў. Ідэалагічнай асновай акупацыйнай палітыкі былі чалавеканенавісніцкія тэорыі нацыстаў: аб “расавай перавазе” нямецкай нацыі над усімі іншымі; аб “гістарычнай неабходнасці” пашырэння “жыццёвай прасторы” для немцаў і іх “неад’емным праве” на сусветнае панаванне. У адпаведнасці з планам “Барбароса” акупанты знішчылі дзяржаўнасць беларускага народа і тэрытарыяльную цэласнасць рэспублікі. Беларусь была падзелена на асобныя часткі:

- паўночна-заходнія раёны Брэсцкай і Беластоцкай абласцей з гарадамі Гродна і Ваўкавыск былі перададзены Усходняй Прусіі; - паўднёвыя раёны Брэсцкай, Пінскай, Палескай і Гомельскай абласцей былі ўключаны ў склад рэйхскамісарыята “Украіна”; - паўночна-заходнія раёны Вілейскай вобласці былі далучаны да генеральнай акругі Літвы; - тэрыторыя Віцебскай і Магілёўскай абласцей, большая частка Гомельскай і ўсходнія раёны Мінскай вобласці былі ўключаны ў зону армейскага тылу групы армій “Цэнтр”, дзе ўсе адміністрацыйныя функцыі выконвала ваеннае камандаванне; - Баранавіцкая, Вілейская (без паўночна-заходніх раёнаў), Мінская (без усходніх раёнаў) вобласці, паўночныя раёны Брэсцкай, Пінскай, Палескай абласцей склалі “генеральбецырк Беларутэнія” – генеральную акругу Беларусі.

Тэрыторыя генеральнай акругі Беларусі, якая складала прыкладна 1/3 тэрыторыі БССР, была ўключана ў рэйхскамісарыят “Остланд” з рэзідэнцыяй у Рызе і падзелена на 10 “гебітаў” (акругоў). Для кіраўніцтва генеральнай акругай, акругамі і раёнамі ствараўся жорстка цэнтралізаваны адміністрацыйны апарат гітлераўцаў. Фашысты зацвердзілі бела-чырвона-белы сцяг і герб “Пагоня” – сімвалы эмігранцкага ўрада БНР, які супрацоўнічаў з немцамі. Зрабіў гэта гаўляйтар Беларусі Кубэ: “Колеры бела-чырвона-бела павінны быць у будучым прыкметай Беларутэніі”.

Уся паўната ўлады належала фашысцкай ваеннай і цывільнай акупацыйнай адміністрацыі. Галоўным сродкам падтрымання “новага парадку” былі войскі і розныя службы: СС (ахоўныя атрады); СА (штурмавыя групы); СД (служба бяспекі, галоўны орган разведкі і контрразведкі); гестапа (палітычная паліцыя); жандармерыя і інш. Генеральны план “Ост” вызначаў праграму каланізацыі захопленых тэрыторый, германізацыі, высялення і знішчэння народаў Усходняй Еўропы. Галоўным сродкам ажыццяўлення генеральнага плана “Ост” з’яўлялася палітыка генацыду – планамернага знішчэння цэлых груп насельніцтва па тых ці іншых матывах: з-за прыналежнасці да савецкіх актывістаў, камуністаў, яўрэяў і г.д. Для рэалізацыі гэтага плана гітлераўцы выкарыстоўвалі цэлую сістэму мер: заложніцтва, аблавы, пагромы, турмы, карныя аперацыі, лагеры смерці і інш.

На ўсім працягу акупацыі гітлераўцы бязлітасна рабавалі беларускае сялянства. Яны разрабавалі 10 тыс. калгасаў, 92 саўгасы, 316 МТС. У Германію было вывезена, паводле няпоўных даных, больш за 1,6 млн т збожжа, 426 тыс. т мукі, 3 млн т бульбы і гародніны. Працаўнікі вёскі, як і жыхары гарадоў, плацілі шматлікія падаткі. Усё насельніцтва ва ўзросце ад 14 да 65 гадоў у абавязковым парадку прыцягвалася да прымусовых работ на будаўніцтва абарончых аб’ектаў, мастоў, дарог і г.д. Імкнучыся духоўна заняволіць народ, гітлераўцы разрабавалі ўсе ВНУ, НДІ, АН БССР, Беларускі дзяржаўны гістарычны музей, Дзяржаўную карцінную галерэю, знішчылі тысячы помнікаў старажытнасці, гісторыі, культуры, архітэктуры Беларусі, разбурылі музеі, тэатры, клубы, больш за 7 тыс. школьных будынкаў і г.д. З дапамогай спецыяльна створаных школ, газет, часопісаў, радыё, кіно і іншых сродкаў агітацыі і прапаганды гітлераўцы імкнуліся прывіць насельніцтву Беларусі дух пакорнасці, паслушэнства, развіць нацыянальную варожасць, зламаць іх волю да барацьбы за незалежнасць, супраць фашысцкай Германіі. Каб раскалоць адзінства беларускага народа, знайсці ў яго апору, гітлераўцы спрабавалі ствараць нацыяналістычныя арганізацыі. Так, 22 кастрычніка 1941 г. была створана Беларуская народная самапомач (БНС). Яе статут быў зацверджаны Кубэ. БНС дамагалася прызнання за сабой права на самакіраванне і рабіла спробы стварыць сваё ваенізаванае фарміраванне – Беларускі корпус самааховы (БКС). З дазволу акупантаў у чэрвені 1943 г. быў створаны Саюз беларускай моладзі (СБМ), які аб’ядноўваў каля 8 тыс. юнакоў і дзяўчат. Кіраўнікі трэцяга рэйха імкнуліся рыхтаваць юнакоў да службы ў вермахце, былі сфарміраваны нават роты СС для барацьбы з партызанамі. Саюз беларускай моладзі ў многім нагадваў нямецкі “Гітлерюгенд”. У снежні 1943 г. была створана Беларуская цэнтральная рада (БЦР). Рада ставіла мэтай мабілізацыю ўсіх сіл беларускага народа для знішчэння бальшавізму і працавала па зацверджанаму Генеральным камісарам Беларусі Готбергам статуту. Падпарадкаваныя Радзе ці створаныя ёю мясцовыя арганізацыі і саюзы – Беларуская самапомач, Саюз беларускай моладзі, Беларускае культурнае аб’яднанне, Беларуская краёвая абарона (БКА) і іншыя садзейнічалі ажыццяўленню нацысцкай акупацыйнай палітыкі. У сакавіку 1944 г., калі войскі Германіі апынуліся ў катастрафічным становішчы, акупанты дазволілі стварыць у Беларусі большыя, чым раней, узброеныя нацыянальныя фарміраванні. Было арганізавана 55 батальёнаў Беларускай краёвай абароны. Але шырока разгарнуць сваю дзейнасць БЦР, БКА ўжо не ўдалося. Чырвоная армія пачынала падрыхтоўку аперацыі па вызваленні Беларусі.

45. Развіццё партызанскага руху і падполля ў Беларусі у гады Вялікай Айчыннай вайны.

У час вайны гітлераўцы імкнуліся шырока выкарыстоўваць у сваіх мэтах мясцовае насельніцтва, прымушаючы яго супрацоўнічаць з імі. Гэта з’ява ў 1953 г. атрымала назву калабарацыя. У склад белрускіх калабарацыяністаў уваходзілі палітычныя сілы, якія знаходзіліся ў апазіцыі да камуністычнай партыі і савецкай улады, а таксама тыя асобы, якія свядома пайшлі на службу да фашыстаў. Ужо у пачатку вайны стваралася сетка падпольных цэнтрау i груп. Да жнiуня 1941г. было створана 378 атрадау i дыверсiйных груп.Першыя групы з'явiлiся на тэрыторыi Мiнска, Гомеля, Пiнска,дзе дзейнiчалi падпольныя партыйныя i камсамольскiя камiтэты.28 чэрвеня дау першы бой партызанскi атрад пад кiраунiцтвам В.З.Каржа.У гэты ж час у Кастрычнiцкiм раёне Гомельскай вобласцi змагаецца атрад пад кiраунiцтвам Ц.П.Бумажкова i Ф.I.Паулоускага "Чырвоны Кастрычнiк". Iм першым з партызан 6 жнiуня 1941г. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Усяго у 1941г. у Бел. было арганiзавана i дзейнiчала 247 партызанскiх ат-

радау i падпольных груп,200 падпольных абкомау,гаркомау,райкомау КП(б)Б i камсамолу..Яго удзель-нiкi правялi рад дыверсiй,ажыццявiлi аперацыю па забойству В.Кубэ (А.Мазанiк,Н.Дрозд,М.Осiпава,Н.Траян атрымалi званне Героя Савецкага Саюза).

Перамога савецкiх войск пад Масквой спрыяла развiццю партызанскага руху. З вясны 1942г. пачынаюць з'яуляцца партызанскiя брыгады i злучэннi.1-й Беларускай брыгадай камандавау М.Шмыроу. Партызанскi рух пачынае узмацняцца пасля стварэння 30 мая 1942г. Цэнтральнага штаба партызанскага руху пад кiраунiцтвам Панамарэнкi П.К. Штаб партызанскага руху на Беларусi узначальвау П.Калiнiн. У ходзе барацьбы з ворагам у канцы 1943г. партызанам удалося вызвалiць значную частку Беларусi - 60%. З мэтай разгрому партызан фашысты праводзiлi карныя экспедыцыiАднак гэтаэкспедыцыя не дала жаданых вынiкау ворагу. Вышэйшым уздымам барацьбы партызан была дэзарганiзацыя ваенных перавозак "рэйкавая вайна. Супраць захопнiкау вялi барацьбу не толькi партызаны i падпольшчыкi, але i насельнiцтва.

46. Вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у канцы 1943-1944 гг. і заканчэнне Вялікай Айчыннай вайны.

Для ажыццяўлення плана аперацыі "Баграціён" прыцягваліся войскі 1-га Беларускага (камандуючы генерал арміі К. Ракасоўскі), 2-га Беларускага (камандуючы генерал-палкоўнік Г. Захараў), 3-га Беларускага (камандуючы генерал-лейтэнант I. Чарняхоўскі), 1-га Прыбалтыйскага (камандуючы генерал арміі I. Баграмян) франтоў. У наступленні ўдзельнічалі Дняпроўская флатылія, першы асобны французскі добраахвотніцкі авіяполк "Нармандыя-Нёман". Дзеянні франтоў каардынавалі маршалы Г. Жукаў і А. Васілеўскі. Савецкія войскі пераўзышлі праціўніка ў два рады па жывой сіле, гарматах і мінамётах, у чатыры - па танках, у тры - па баявых самалётах. Задума камандавання заключалася ў наступным: франты адначасова пераходзяць у наступленне і магутнымі ўдарамі разбураюць стратэгічны фронт абароны праціўніка, акружаюць і знішчаюць яго групоўку ў раёнах Віцебска і Бабруйска, а затым наносяць удары па сыходзячыхся напрамках на Мінск з мэтай акружэння асноўных сіл групы армій "Цэнтр".

23 чэрвеня 1944 г. - пачатак наступлення. 24 чэрвеня лінія абароны праціўніка была прарвана. На трэці дзень баёў савецкія войскі акружылі віцебскую групоўку і вызвалілі Віцебск, у канцы чэрвеня - бабруйскую групоўку і вызвалілі Бабруйск. Баі за Мінск пачаліся на досвітку 3 ліпеня і завяршыліся ў канцы таго ж дня. 2-і Тацынскі танкавы корпус генерала А. Бурдзейнага вёў баі на ўсходняй ускраіне Мінска, на паўночную ўскраіну выйшлі танкісты П. Ротмістрава. Першым уварваўся ў Мінск танк Д. Фролікава. Ён прамчаўся па Савецкай вуліцы (цяпер праспект Ф. Скарыны), знішчыўшы гармату і некалькі дзесяткаў гітлераўцаў. У баях на вуліцах горада вызначыўся камандзір танкавага ўзвода М. Колычаў. Яму ўдалося захапіць мост праз Свіслач, па якім танкі бесперашкодна прайшлі ў цэнтр горада. Было завершана акружэнне 100-тысячнай групоўкі праціўніка (так званы "Мінскі кацёл"). Сем дзён "кіпеў" гэты кацёл, фашысцкім войскам так і не ўдалося вырвацца з яго (70 тыс. забіта, 35 тыс. узята ў палон). Партызаны і падпольшчыкі захоплівалі масты, стваралі плацдармы і ўтрымлівалі іх да прыходу савецкіх войскаў. Самастойна вызвалялі раённыя цэнтры. Падпольшчыкам Мінска ўдалося раздабыць план размяшчэння ў горадзе ўмацаваных і замініраваных аб'ектаў. Спецгрупа Генеральнага штаба Чырвонай Арміі, атрымаўшы гэты план, ажыццявіла меры па выратаванні ад знішчэння будынкаў Дома ўрада, Акруговага дома афіцэраў і інш. К канцу ліпеня вораг быў поўнасцю выгнаны з беларускай зямлі.

47) Международные отношения после Второй мировой войны. БССР на международной арене. Восстановление и развитие народного хозяйства БССР в 1944-1954 гг.

После второй мировой войны США стали претендовать на роль сверхдержавы. Они сконцентрировали в своих руках 70% мирового золотого запаса и производили 60% мирового промышленной продукции. Валовой национальный продукт США за годы Второй мировой войны возрос в 2 раза а людские потери составляли всего 1% от потерь СССР. После испытания ядерного оружия США начали действовать с позиции силы. СССР, хотя и был сильно ослаблен после войны, но значительно повысил международный авторитет как победитель нацизма. Он усилил свои позиции за счет ряда просоветских (социалистических) стран. Советский Союз имел на то время самую мощную в мире армию. Таким образом почти сразу посолить войны между СССР и США началась борьба за мировое лидэрства.На основе ялтинских и падсдамских домов (1943 - 1945 гг.) Началась перестройка мира. Были и прямые территориальные изменения, например, Беластокская область и несколько районов Брестской были переданы Польше. Изменилась и политическая ситуация, при финансовой и дипломатической поддержке СССР 8 стран Европы начали строить социализм позже к ним присоединился Китай, Северная Корея и Вьетнам. В 1953 г. Европейские страны - сателиты СССР объединились в СЭВ Совет экономической взаимопомощи, а в 1955 в военный блок "Варшавский договор". "Варшавскому договору" противостояли капиталистические страны во главе США, в 1949 появился военный блок НАТО. Началось военное идеологическое и политическое противостояние холодная война. Начало холодной войне положила речь Черчилля в 1946 в Фултон (США) где он открыто обвинил СССР в захвате европейских стран и создания железным занавесом. В 1947 Президент Трумэн сформулировал стратегическую доктрину США прямого или косвенного вмешательства в дела государств где предвиделось угроза комунизму. Усилилась интеграция среди стран Западной Европы особенно в связи с планом Маршалла, согласно которому США давали кредиты на восстановление экономики при условии, что коммунисты будут исключены из правительств и парламентов этих стран. 18 стран Европы согласились на эти условия и получили свыше 17 миллиардов долларов на восстановление экономики. В 1948 г. эти 18 стран образовали ЕЭС (Европейское экономическое сотрудничество) и сняли таможенные барьеры. В 1949 в Лондоне создан Совет Европы. С помощью СССР началось крушение колониальной системы. Первыми получили независимость Индонезия, Индия, Вьетнам, и некоторые страны Африки. К началу 1960 х гг. на путь независимости стали 40 государств с населением 1,5 миллиарда человек. Таким образом в послевоенные годы в мире наблюдались следующие основные тенденции: Первый Были образованы 2 сверхдержавы, что соревновались между сабой.2. Мир был перестроен как территориально и политически. Третий Супрацстаяли социалистическая и капиталистическая системы. 4. Явилась экономическая интеграция стран. Пятый Была разрушена колониальная система. После второй мировой войны изменился международный статус БССР. Согласно принятому в 1943 г. соглашению республика получила право непосредственно вступать в дипломатические отношения с другими государствами. В 1943 г. в Беларуси является Народны Комиссариат Иностранных дел. В 1946 министерство иностранных дел. 27 апреля 1946 г. Беларусь в числе других стран стало занавацельницай ООН, что дало выход БССР на международную арену. Эта давала следующие возможности: Первый Выступать с международными инициативами (предложение выдавать военных преступников тем странам в которых они совершали преступления.) Вторая Участвовать в международных арганизацыях.З. Подписывать конвенции (за 1950 - 60 гг. Беларусь подписала 160 конвой.). Четвёртое Получать гуманитарную помощь .3 1958 открыто постоянное представительство БССР в ООН. В 1974 и 1975 Беларусь член совета безопасности. Уже 50-ые гг. на экспорт поставляли свою продукцию 120 белорусских предприятий. В 1952 открыто представительство БССР при всесоюзной торговой палате, которая в 1972 г. преобразована в Белорусский торгово-промышленную палату, что позволило участвовать в международном торговом рынке и проводить такие ярмарки у себя, за всю историю БССР таких ярмарок было организовано 30.У 1958 образовано общество дружбы и культурных связей. С его помощью были налажены обмен туристами. Были налажены связи и в области литературы. За рубежом вышли 342 произведения 55 белорусских писателей. В БССР вышли 500 произведений зарубежных писателей.Война нанесла огромный ущерб в сельском хозяйстве. Поэтому в течение 1945-50 годов идет восстановление. Но уже в это время крестьяне лишаются право выбора форм хозяйствования на земле, откланяются от средств производства, превращаются в механическую рабочую силу. Колхозники оказались в зависимости от руководителей колхозов, не могли выехать из села. Это привело к кризису сельского хозяйства. В начале 50-х годов начали искать выход из кризиса, виделся в повышении цен на сельскохозяйственную продукцию, перераспределении бюджета в пользу села i др.. 2) Великая Отечественная война и фашистская оккупация принесли белорусскому народу огромные бедствия. Восстановление экономики начиналось сразу после освобождения. Главным направлениями промышленного развития послевоенной Беларуси появился ускоренный рост машиностроения, металлообработки, электроэнергетики, топливной промышленности, строительных матерьялов. Послевоенное машиностроение характеризуется Не только возрождением старых, но и созданием ряда новых ее отраслей. Машиностроение и металлообработка превратились в ведущую отрасль экономики республики ходе послевоенного восстановления и развития промышленности республика должна была решить великую задачу подготовки кадров для производства. Восстановление и развитие отраслей тяжелой промышленности подготовила базу для развития производства предметов потребления. Дальнейшее развитие получила легкая промышленность. Огромная работа велась во всех областях республики по восстановлению пищевых, мясомолочных и других предприятий, которые производили продукты питания. Высокими темпами шло восстановление и развитие промышленности в западных районах Беларуси.

48) Общественно-политическая жизнь в БССР в условиях "оттепели". Попытки реформирования экономики во второй половине 50-х первой половине 60-х гг. XX в.

Попытка демократизации общественно-политической жизни в БССР во второй половине 50 - первой половине 60-х гг. ХХв. Была связана с принятием при Н.С.Хрущеве курса на десталинизацию общества, который был направлен на преодоление отрицательных последствий правления И.В.Сталина после его смерти в 1953г. В 1956 г. На XX съезде Коммунистической партии Советского Союза (КПСС) впервые был поставлен вопрос о культе личности Сталина и злоупотреблениях во время его руководства партией и страной. Такая политика получила в истории название «курс XX съезда». В БССР пост первого секретаря ЦК КПБ (Центрального Комитета Коммунистической партии Беларуси) с 1956г. Занимал Кирилл Трофимович Мазуров - активный участник партизанской борьбы в годы войны с фашизмом. Он первым из белорусов был назначен на эту должность после войны. До него все послевоенные руководители республики прибывали на должность первого секретаря ЦК КПБ по направлению из Москвы. Мероприятия, которые были проведены в СССР при Н.СХрущеве, получили в литературе название политики «оттепели», или «хрущевской оттепели». Были прекращены массовые репрессии. Началась реабилитация (восстановление доброго имени) безвинно осужденных. Было реабилитировано около 40 тыс. жителей республики, в том числе известные политические деятели Беларуси А.Червяков, Н.Голодед и др. Появилась возможность более свободно высказывать свои мысли. И хотя к середине 1960-х гг. реабилитация практически прекратилась, вернуть население к прежнему состоянию скованности и страха было уже невозможно. Политика «оттепели» была направлена на реформирование политического режима. В этих целях с середины 1950-х гт. делались попытки повысить роль Советов в руководстве страной и обществом. Но дальше некоторого ослабления контроля «сверху» и расширения роли местных Советов дело не пошло. По-прежнему выборы в Советы носили формальный характер, проводились на безальтернативной основе, под строгим контролем. В целом население поддержало политический курс Н.СХрущева на демократизацию общества. Однако эта политика проводилась без учета объективных законов развития общества и реальных обстоятельств. Она характеризуется как политический волюнтаризм, при котором воля руководителя становится определяющей в развитии общества. Проявлением волюнтаризма стало принятие в 1961г. Программы КПСС. В ней было объявлено о курсе на строительство коммунизма в СССР к 80-м гг. ХХв. Социально- экономическое развитие БССР во второй половине 50 - первой половине 60-х гг. прошлого века проходило в условиях научно-технической революции (НТР), охватившей развитые страны мира. Развертывание НТР в БССР предусматривало качественное преобразование производительных сил на основе внедрения в производство новых достижений науки и техники . производства, были введены советы народного хозяйства (совнархозы). Они управляли всей промышленностью и сельским хозяйством в пределах определенной территории, например области или республики. Считалось, что на местах, т.е. «снизу», будет значительно лучше руководить хозяйством, чем из центра, т.е. «сверху». Однако командно-административные методы управления целиком сохранялись, что и привело к неудаче этой реформы. Развитие сельского хозяйства происходило за счет повышения государством закупочных цен на его продукцию, привлечения к непосредственному участию в колхозном производстве коллективов промышленных предприятий, научных и учебных заведений. Предпринимались попытки повысить заинтересованность колхозников в увеличении продуктивности сельскохозяйственного производства. Одним из передовых стал колхоз «Рассвет» в Кировском районе Могилевской области под руководством. В 1965 г. В сельском хозяйстве Беларуси работало в пять раз . больше тракторов, в восемь раз больше комбайнов и автомобилей, чем в 1950 г., а продукция сельского хозяйства увеличилась на 70%. Однако достигнутый уровень развития оказался ниже намеченного. Одной из причин стала волюнтаристская, т.е. не учитывающая законов общественного развития, полйтика Н.СХрущева в области сельского хозяйства. Так, было решено, что лошади как рабочая тягловая сила отжили свое, а на смену им пришел трактор. Поэтому лошадей разводить перестали. Складывалась отрицательное Отношение к подсобному крестьянскому хозяйству. Началось принудительное внедрение кукурузы в качестве главной сельскохозяйственной культуры почти во всех районах страны независимо от климатических условий. Это мероприятие, проведенное по инициативе Н.СХрущева. получило в истории название «кукурузная эпопея». Она привела к сокращению посевной площади традиционных для Беларуси культур. Широкий размах приобрела мелиорация -осушение заболоченных зёмель. Но в результате нарушении ее технологии Белорусское Полесье превратилось в ряде районов из болот в песчаную пустыню. При Н.СХрущеве было проведено освоение целинных, т.е. плодородных, но не обработанных земель на территории Казахстана. Активное участие в их разработке приняла белорусская молодежь. По призыву комсомола юноши и девушки отправлялись осваивать целину. Показателем развития экономики БССР, которая в 50-е - начале 60-х гг. XX в. находилась на подъеме, стало улучшение материального положения населения. Были установлены более высокие минимальные уровни заработной платы и пенсий. Существенно повысилась оплата труда колхозников. ДО этого крестьяне работали только на трудодни, за которые с ними расплачивались продуктами. С1956 г: Колхозникам стали назначаться пенсии по старости и инвалидности. Жители сельских местностей получили паспорта и стали таким образом полноправными гражданами страны. Широко велось жилищное строительство. Ставилась задача обеспечить жильем все население. Начали быстро строиться пятиэтажки из силикатных блоков, так называемые «хрущевки», положившие начало панельному домостроению. С 1956 по 1965 г. в БССР получили жилье свыше 3 млн. чел. Но потребность в нем так и не была удовлетворена.1

49) Социально-экономическое и политическое развитие БССР во второй половине 60-х-пеовой половине 80-х гг. XX в.

В области внешнеэкономических связей решающую роль играло Министерство внешней торговли СССР. Оно определяло экспортные заказы, организовывало поставки в республику импортного оборудования и промышленных товаров. Во второй половине 50-х - первой половине 80-х годов экспорт Беларуси увеличился во много раз. Если в 1956 г. более 100 предприятий республики поставляли свою Продукцию в 47 стран, то в 1985 - 300 предприятий более чем 100 государствам. В целях расширения торгово- экономических связей БССР подписала Конвенцию о международных выставках. В 60-70-е гг. на выставках в Брюсселе, Японии, Лейпциге, Канаде, Польше и других городах и странах золотыми призерами выставок были тракторы МТЗ, БелАзы, силосоуборочные комбайны и прицепы. В 60-х гг. БССР принимала участие более чем в 200 международных выставках . За это время 30 изделий 18 предприятий получили 37 почетных дипломов. БССР также проводила специализированные международные выставки, что свидетельствует о признаний ее достижений в той или иной области науки и техники. В Минске проводились выставки "Порошковая металлургия-73", "Холод-78" и др.

Большая часть продукции белорусских предприятий направлялась странам - членам СЭВ. 0коло10% экспортных поставок в 70-е гг. приходилось на долю стран Азии, Африки и Латинской Америки. На развитые капиталистические страны - 20%. Белорусским оборудованием оснащались предприятия, которые строились с помощью СССР в разных странах мира. В их числе Бхилайский металлургический комбинат в Индии, Асуанская ГЭС в Египте, цементный завод в Йемене и др. Белорусские специалисты оказывали помощь в поиске полезных ископаемых и проведении геологоразведочных работ в Афганистане, Иране, Мозамбике, Сирии, Мали и др. В республику ввозились новые технологии, оборудование, товары широкого потребления. Только с 1961 по 1969 гг. в БССР поступило 120 комплектов импортного оборудования, которыми оснащено почти 100 предприятий, в том числе Гродненский и Полоцкий химкомбинаты, Слуцкий и Жабинковский сахарные заводы и др. Важную роль в укреплении отношений с зарубежными странами играли культурные связи, которые осуществлялись государственными творческими союзами и коллективами, учебными и научными заведениями, Белорусским обществом дружбы и культурной связи с зарубежными странами, Комитетом молодежных организаций Беларуси. Беларусь в 60-х - первой половине 80-х гг. вела подготовку кадров для зарубежных стран. К концу 1985 г. в республике получили образование около 10 тыс. зарубежных граждан, в том числе около 4 тыс. студентов получили высшее и более 1 тыс. среднеспециальное образование, 2,5 тыс. стали высококвалифицированными рабочими. Обогащению культуры способствовал выпуск книг иностранных авторов в переводе на белорусский и русский языки За послевоенный период общий тираж переведенных книг зарубежных авторов составил 10 млн. экземпляров. За 1946-1985 гг. за пределами СССР было издано 342 отдельные книги 55 белорусских писателей. Культурные и научные связи в эти годы развивались в основном со странами Восточной Европы, меньше - с капиталистическими странами.

50) Развитие белорусской культуры и искусства в послевоенное время (1945-1985 гг.)

Духовное состояние общества в значительной степени находит отражение в литературы. Прикладная с 1953 г. в белорусском литературе, как и во всесоюзной, наметились новые тенденции, связанные с активизацией общественной жизни. Очень плодотворными для белорусского драматургии были конец 60-х - 70-е годы , когда был создан ряд пьес, которым было суждено стать литературной классикой. Огромную роль в культурной жизни республики играл Большой театр оперы и балета. В музыкальной культуры в послевоенные годы интенсивно развиваются жанры симфонии и инструментальной музыки. Развивалось изобразительное искусство. В первые послевоенные годы художники находились под ярким впечатлением героических событий Великой Отечественной войны и партизанского движения, монументальном искусстве важнейшей темой стали беспримерный героизм и подъем народного духа в годы Великой Отечественной войны. Беларуская культура прошлых десятилетий духовная, глубокая и поэтому получила признание за пределами республики . Особое место в определении нового направления культурной жизни в БССР в 50-60-ые годы принадлежала литературы. Увеличивается писательская организация. До 1966. в Беларуси было 242 писатели и поэты. Была реабилитированным i возвращено читателю творчество Ц.Гартнаа, М.Чарота, А.Дударев, П.Галавача i др.. К этому времени относится процветание деятельности П.Броую, М.Танка, А.Кулешова, В.Быкова, Я.Брыля i др.. Многие произведения белорусских авторов ("Последняя встреча" Я.Брыля, "Невестка" А.Кулакоускага) защищали высокое звание человека. В 60-е годы появляются такие значительные произведения, как "Люди на болоте" Шележа, "Сосна при дороге "I. Навуменю, "Застенок МалЫаука" А.Чарнашэв!ча i др.. Особенной событием этого времени стал роман У.Караткев1ча "Колосья под серпом твоим". Эти произведения реально характеризуют революционные события в Беларуси, показывают жизнь белорусского села, исторического прошлого белорусского народа. Значительных успехов литература достигла в освещении событий Великой Отечественной войны. Много сделал, чтобы сказать правду о войне, В. Быков в произведениях "Журавлиный крик", "Сотников", "Предательство", "Западня", Новое осмысление войны нашло место в произведениях Шавуменю, I. Чигринова i др.. Во всех произведениях о войне обычный человек стал героем в войне, боролся с врагом за Родину i за свою жизнь. I это показывают произведения I. Навуменк*г"Сосна при дороге", I. Пташнжава "Тартак", А, Адамович "Сыновья идут в бой". В период 50-60 лет качественно обновленном заговорили белорусские поэты: П.Броука, М.Танка, АЗвонак, А.Лойко, Г. Буравкин i др.. Появились глубокие по содержанию произведения в драматургии. Среди них "Брама неум1ручасцГ К.Крапивы, "Лявожха на орбите" А.Макаенка i др.. Таким образом, белорусский литература сделала решительный Крк на пути освобожденияот унпарызму. В рэпертуатры театрала являются произведения современной тематики: "Колючая роза" Ю.Семеняю, опера А.Туранкова "Ясный рассвет", К.Малчанава "Брестская крепость" i др.. Большое внимание удялял1 военной тэматыцы.На сцене шли спектакли по пьесам К.Крапивы "Люди i дьяволы"/ Ю лет не исходил из афиш Русского театра имени А.М.Горького спектакль "Главная ставка" по пьесе К. Губарэв!ча, в котором указан путь в революцию солдат I мировой вайны.На сцене белорусских театрала шли спектакли по пьесам А.Астроускага, А.Чехова, В. Шекспира. В 1956г. был открыт Белорусский театр юного зрителя. Новым содержанием пополнился хоровой и инструментальный концерт. Кампазггарау неотразимыми тематика идейно { социального звучания. Были написаны такие произведения как "Память сердца" 1Лучанка, "Абелюк" Д.Смольски, кантата А.Богатырева "Белорусские песни" « др.. Эстетическому воспитанию народа служили Жяржауная хоровая капелла БССР, Государственный народный хор, Ансамбль песни i плясю, в 60-ыегоды к ним далучыуся ансамбль "Песняры". Выяуленчае искусства проходит тяжелый путь развития. Доминирующего является тематическая картина. Определяются "В поле" М.Савщкага, "Мое Полесье" Вашчанш i др.. Известный художник М.Савщю написал цикл картин "Цифры на сердце", посвященных войне.

51) Политика перестройки. Попытки модернизации советской общественно-политической и экономической системы во второй половине 1980-х гг.

С середины 80-х годов по инициативе нового руководства КПСС во главе с М.С. Горбачевым в СССР начался период радикальных экономических, политических и социальных преобразований, начало которым положили решения апрельского (1985) Пленума ЦК КПСС. Вначале новый курс связывался с идеей ускорения, которая предусматривала повышение темпов экономического развития путем интенсификации производства, структурной перестройки экономики, внедрения достижений научно- технического прогресса, стимулирования труда. Однако принимаемые меры не дали желаемых результатов. Поэтому в июне 1997 г. было объявлено о проведении радикальной, экономической реформы. Начался перевод предприятий, объединений, целых отраслей народного хозяйства на полный хозяйственный расчет и самофинансирование. С июля 1998 г. республики стали переходить на региональный хозрасчет, что привело к децентрализации и разрушению единого экономического пространства СССР. Решение новых задач в Беларуси было осложнено аварией на Чернобыльской АЭС весной 1986 г. Из всех загрязненных территорий (Украина, Россия) 70% пришлось на Беларусь. В зоне радиоактивного заражения проживало 2 млн. 100 тыс. человек. Из оборота было выведено более 20% сельскохозяйственных угодий. Общие расходы, связанные с переселением людей, строительством домов, выплатой компенсации за оставленные жилища и хозяйственные постройки, потерянной техникой (вывозить ее с загрязненных территорий запрещалось) и т.д., составили 16 национальных годовых бюджетов Беларуси. И тем не менее с 1986 по 1990 гг. народное хозяйство Беларуси работало достаточно динамично. Промышленность республики увеличила выпуск продукции на 26%, а производительность труда выросла на 30,1%. Имелись определенные успехи и в сельском хозяйстве. Однако это не являлось свидетельством преодоления факторов экономического торможения. Механизм хозяйствования оставался затратным, экономические преобразования, не. затронули основ административной системы. Более того, во время перестройки были допущены ошибки, которые способствовали деструктивным процессом. Из-за отсутствия целостной и ясной программы реорганизация велась методом проб и ошибок. Имели место просчеты в инвестиционной и экспортно- импортной политике, в борьбе с нетрудовыми доходами. Был окончательно утрачен контроль над денежным обращением, появились групповые интересы, воровство в крупных масштабах и организованная преступность. Одновременно во многих регионах СССР обозначилась политическая нестабильность. Беларусь на этом фоне оставалась наиболее спокойной. На рубеже 80-90-х годов обострился экономический кризис. Падал национальный доход сокращалось производство продукции, появилась безработица, ухудшилось социальное положение граждан. Выход из кризиса тогдашнему руководству виделся в переходе к рыночным отношениям. В октябре 1990 г. Верховный Совет республики одобрил разработанную Советом Министров БССР программу перехода к рыночной экономике. Она предусматривала создание рыночных институтов, приватизацию, демонополизацию, изменение системы государственного регулирования экономики. Разрыв экономических связей после распада СССР, неизбежный при переходе к рынку спад производства и инфляция, просчеты предыдущего этапа перестройки привели народное хозяйство Беларуси к глубокому экономическому кризису. С 1992 г. началось обвальное падение производства. За 1990-1995 гг. валовой внутренний продукт сократился на 38%, производство промышленной продукции - на 41%, производство продукции сельского хозяйства - на 27%, объем капитальных вложений - на 60%. Экономическое положение Беларуси, в условиях свободного ценообразования, усложнила проблема поставок топливно- энергетических ресурсов, металла, сырья из России, Украины, республик Средней Азии. Цены на них непрерывно росли, вызывая многократное повышение цен на товары и услуги. В 90-е гг. в тяжелом положении оказалось сельское хозяйство. Происходило сокращение поголовья крупного рогатого скота, ухудшалась материально-техническая база колхозов и совхозов. В то же время закупочные цены на сельхозпродукцию контролировались, оставались крайне низкими и не покрывали затрат на ее производство. Рыночные отношения на селе начали зарождаться в 1991 г. В этом году были приняты законы "О крестьянском (фермерском) хозяйстве", "О праве собственности на землю". Они предусматривали возможность частной собственности на приусадебные участки земли, личное подсобное хозяйство, дачное строительство, а также возможность долгосрочной аренды земли по договорной цене. В 1993 г. площадь выделенных земель для фермерских хозяйств составляла 51 959га или 0,5% всех сельхозугодий республики. Удельный вес продукции фермерских хозяйств в общем объеме продукции агропромышленного комплекса составлял менее 1%, а товарной продукции ~ 0,3%. Многие фермерские хозяйства обанкротились. В первой половине 90-х гг. резко снизился жизненный уровень населения республики. Кризисное положение переживал потребительский рынок. Гражданам Беларуси выдавались так называемые визитные карточки потребителя для приобретения промышленных товаров и талоны - для продуктов питания. Тяжелой потерей для населения стало обесценивание денежных сбережений. В 1993 г. было зарегистрировано 54 тыс. безработных. Все больше жителей Беларуси оказывалась за чертой бедности. Количество людей, чьи доходы составляли 60% и ниже минимальн


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2019 год. Все права принадлежат их авторам!