Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Літаратурны працэс – гістарычнае развіццё сусветнай л-ры ў цэлым і нацыянальных літаратур у прыватнасці, іх сувязі, узаемадзеянне, узаемауплыў, фарміраванне традыцый



 

Літ. працэс існуе як змена пэўных этапаў, ці перыядаў, мастацка-гістарычнага развіцця.

У пэўныя эпохі ў л-ры розных народаў узнікалі агульныя (падобныя і блізкія) якасці і рысы.

 

Іх Генадзь Паспелаў назваў стадыяльнымі агульнасцямі [общность (повторяемость)] нацыянальных літаратур.

Ва ўзнікненні стадыяльных агульнасцей, канкрэтызаваных нацыянальнымі асаблівасцямі літаратур розных народаў, даследчык бачыць асноўную заканамернасць сусветнага літ. працэсу.

 

Стадыі сусветнага літаратурнага працэсу звычайна суадносяцца з асноўнымі этапамі сацыяльна-гістарычнага і культурнага развіцця чалавецтва.

 

У сувязі з гэтым вылучаюцца літаратуры

старажытныя,

Сярэдневяковыя і

літаратуры Новага часу з іх уласнымі этапамі (услед за Адраджэннем -- барока, класіцызм, Асветніцтва з яго сентыменталісцкім адгалінаваннем, рамантызм і, урэшце, рэалізм, з якім з канца ХІХ ст. суіснуе і даволі паспяхова канкурыруе мадэрнізм).

 

Генадзь Мікалаевіч Паспелаў прызнае непаслядоўнасць прынцыпаў вылучэння стадый развіцця нацыянальных літаратур. Л-ры Антычнасці і Сярэднявеччаз’яўляюцца храналагічнымі абазначэннямі. Іх назвы не нясуць пэўнага літаратурнага зместу.

Паспелаў, Г.М. Теория литературы. 1978 г.

Ёсць іншыя канцэпцыі стадаяльнасці літаратурнага развіцця. (Валянцін Яўгенавіч Халізеў).

Гл.: В.Е. Хализев, В.Е. Теория литературы. 1999 г.

 

Вучоныя на працягу 2–3-х апошніх дзесяцігоддзяў (пальма першынства тут належыць С.С. Аверынцаву) вылучылі і абгрунтавалі канцэпцыю, якая дапаўняе і нейкім чынам пераглядае прывычныя ўяўленні пра стадыі літаратурнага развіцця.

Тут у большай меры, чым раней, улічавецца,

па-першае, спецыфіка славеснага (моўнага) мастацтва,

па-другое, вопыт нееўрапейскіх рэгіёнаў і краін.

 

У калектыўным артыкуле расійскіх вучоных (1994) «Категории поэтики в смене литературных эпох» вылучаны і тры стадыі сусветнай літаратуры.

Артыкул мае выніковы характар. У ім падзведзены вынікі працяглай науковай працы.

 

Першая стадыя – “архаічны перыяд”, дзе безумоўна вялікі ўплыў мае фальклорная традыцыя.

Тут перавагу мае міфапаэтычная свядомасць і яшчэ адсутнічае рэфлексія на слоўным мастацтвам, а таму няма ні літаратурнай крытыкі, ні тэарэтычных штудый (вучэнняў), ні мастацка-творчых праграм.

 

Усё гэта з’яўляецца толькі на другой стадыі літаратурнага працэсу, пачатак якой паклала літаратурнае жыццё Старажытнай Грэцыі сярэдзіны 1 тысячагоддзя да н.э. і якая працягвалася да сярэдзіны ХУІІІ ст.



 

Гэты даволі працяглы перыяд адзначаны перавагаю традыцыяналізму мастацкай свядомасці і “паэтыкі стылю і жанра”:

пісьменнікі арыентаваліся на загадзя падрыхтаваныя формы маўлення, які адпавядалі патрабаванням рыторыкі, і былі залежныя ад жанравых канонаў.

 

У рамках гэтай другой стадыі, у сваю чаргу, выдзяляюцца два этапы, мяжой паміж якімі сталаАдраджэнне(тут, заўважым, размова ідзе пераважна пра еўрапейскую мастацкую культуру),

 

На другім з гэтых этапаў, які прыйшоў на змену Сярэднявечча, літаратурная свядомасць робіць крок ад безасобаснага пачатку да асбоснаг), – хоць яшчэ ў межах традыцыяналізму.

Літаратура ў большай меры становіцца свецкай.

 

І, нарэшце, на трэцяй стадыі, якая пачалася з эпохі Асветніцтва і рамантызму, на авансцэну вылучаецца “індывідуальна-творчая мастацкая свядомасць” .

З гэтага часу дамінуе “паэтыка аўтара”, які вызваліўся ад усяўладдзя жанрава-стылёвых прадпісанняў рыторыкі.

 

Тут літаратура, як ніколі раней (цытата) «предельно сближается с непосредственным и конкретным бытием человека, проникается его заботами, мыслями, чувствами, создается по его мерке»; наступае эпоха індывідуальна-аўтарскіх стыляў; літаратурны працэс найцяснейшым чынам звязваецца “адначасова з асобаю пісьменніка і акаляючай яго рэчаіснасцю”.

 

Гэта мае месца і ў рамантызме і ў рэалізме ХІХ ст, і ў мадэрнізме ХХ с.

Прыядызацыя сусветнай літаратуры

Антычная (8 ст. да н.э. – 3 ст. н.э.

Сярэднявяковая (5 - 13 ст.)

Эпохі Алраджэння (14- 17 ст.)

Эпохі класіцызму (17 ст.)

Эпохі Асветніцтва (18 ст.)

Рамантызму (пач. - сярэдзіна 19 ст.)

Крытычны рэалізм (сярэдзіна - канец 19 ст.)



Літаратура памежжа стагоддзяў (кан. 19 - пач 20 ст.)

Літ. 1-й пал. 20ст.

Літ. 2-й пал. 20 ст.

Літ. постмадэрнізму

Пытанне № 36. Традыцыя і наватарства як фактары развіцця літаратуры


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2019 год. Все права принадлежат их авторам!