Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Ауыл шаруашылық дақылдарының суару режимін биоклиматтық әдісімен есептеу



Ауыл шаруашылық дақылдарының суару режимін графо – аналитикалық әдісімен есептеу.

 

Бұл әдіс топырақ қабатындағы ылғал балансын онкүндік мерзімдерде анықтауына негізделген. Дақылдың суды тұтынуы А.Н.Костяковтың формуласымен анықталады:

Е= К ∙ У,м³/га (1)

мұнда : Е - дақылдың суды тұтынуы, м³/га;
К - Дақылдың суды тұтыну коэффициенті, м³/ц
У - өсімдіктің межелі өнімі, ц/га.

Дақылдың суды тұтыну коэффициентінің мөлщері әртүрлі аралықта өзгеруі мүмкін , ол агротехника деңгейіне байланысты : агротехника деңгейі неғұрлым жоғары болса, соғұрлым ылғал үнемді жұмсалып, суды тұтыну коэффициентінің мәні төмен болады. Агротехникалық жұмыстар деңгейі төмен болған жағдайда суды тұтыну коэффициентінің мәндері жоғары шегіне жетеді.

Біздің есебімізде Ақтөбе облысында жоңышқаның межелі өнімі У= 60 ц/га, суды тұтыну коэффициентінің мәнін К= 53,0 м³/ц деп қабылдаймыз. А.Н.Костяковтың (1) формуласы бойынша дәндік жүгерінің суды тұтынуы Е=___ м³/га.

Жоңышқаның суару мөлшерін анықтау үшін алдымен топырақтың белсенді қабатындағы ылғал қорының ең жоғарғы және төменгі мәнін төмендегі формулалар арқылы анықтаймыз.

Wmax = 100 · γ · H ·βmax, Wmin = 100 · γ · H ·βo, м3/га (2)

 

мұнда : у - топырақтың көлемдік массасы -___т/м³
Н - топырақтың белсенді қабаты , м
βmax - суарғаннан кейінгі топырақтағы ылғалдылық -___%
βo - суарар алдындағы топырақтағы ылғалдылық - 0,7 ∙ βmax

Топырақтың белсенді қабатындағы дақылды егу алдындағы ылғал қоры төмендегі формуламен анықталады:

 

= 0,9 м³/га; (3)




мұнда: - топырақтың белсенді қабатындағы ылғал қорының ең жоғарғы мәні.

 

2 - кесте. Топырақтың белсенді қабатындағы ылғалдың көлемі

Ылғал қоры, м³/га Белсенді қабат, м
0,40 0,40 0,45 0,50 0,50 0,55 0,60 0,60 0,70 0,70 0,80 0,80 0,90 0,95
Топырақтың белсенді қабатындағы ылғал қорының ең жоғарғы мәні , (Wmax)
Топырақтың белсенді қабатындағы ылғал қорының ең төменгі мәні,(Wmin)

 

 

Қант қызылшасының суды тұтынуының әр оннүктедегі мөлшері 2- кестеде көрсетілген.

 

3 – кесте. Қант қызылшасының онкүндіктер бойынша суды тұтыну мөлшері,м³/га;

 

Су шығыны Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек
Әр онкүндіктегі пайызы (Е) %, м³/га;

 

4 - кесте . Қант қзылшаның суару тәртібін А.Н.Костяковтың графо-аналитикалық әдісімен есептеу Орташа суару күндері     26.05   13.06 26.06 10.07 19.07   07.08   27.08        
Есептелген мерзімнің соңындағы топырақтағы ылғал, м³/га 1650(1130) 1690(1110) 1960(1340) 2170(1530) 2450(1690) 2690(1850) 3030(2090)  
Топыраққа келген су,м³/га Суарудан келген ылғал - - - - - - - - Σ4900
Топырақтағы ылғалдан келуi - - - - - - - - - Σ 902
Жауын-шашын - - - - - - Σ 420
Дақылдың суды тұтынуы, м³/га Σ 4000
Есептелген мерзім басындағы топырақтың ылғалдылығы, м³/га  
Топырақтағы ылғалдылық,м Ең төменгі мәні  
Ең жоғарғы мәні  
Есепке алынған топырақ қабаты,м 0,40 0,40 0,45 0,50 0,50 0,55 0,60 0,60 0,70 0,70 0,80 0,80 0,90 0,95  
Есептеу мерзімдері 20.04 – 30.04 01.05 – 10.05 11.05 – 20.05 21.05 – 31.05 01.06 – 10.06 11.06 – 20.06 21.06 – 30.06 01.07 – 10.07 11.07 – 20.07 21.07 – 31.07 01.08 – 10.08 11.08 – 20.08 21.08 – 31.08 01.09 – 10.09 11.09 – 20.09  
                                         

 



Ауыл шаруашылық дақылдарының суару режимін биоклиматтық әдісімен есептеу.

 

Суару тәртібін жобалағанда алдымен дақылдың өсіп өну мерзімінде пайдаланылатын суды тұтынуы анықталады. Содан кейін егіс учаскесінің табиғи ылғалдылығы есептелінеді. Соңында маусымдық және бір суарымда берілетін ылғал мөлшері белгіленеді.

Вегетациялық кезеңінің әр айы үшін дақылдың суды тұтынуының тапшылығы анықталады:

∆Е = Е – (α · Р + ∆W + Wгр), м3/га (5)

Айдың орташа ауа ылғалдылығының тапшылығы келесі өрнек арқылы анықталады:

а = 100 – а, % (6)

мұнда: ∆а – айдың орташа ауа ылғалдығының тапшылығы, %

а – ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, %

 

Дақылдың суды тұтыну мөлшері төмендегі формула арқылы анықталады:

Е = Еv · кб · ко, м3/га (7)

мұнда: Еv – стандартты дақылдың ең жоғарғы булануы, м3/га

кб – дақылдың биологиялық коэффициенті;

ко – алқаптың микроклиматтық коэффициенті.

 

Әр дақылдың биологиялық коэффициенті оның қандай өңірде егілетін жағдайына байланысты анықталады.

 

Буланудың мәні (Еv) Н.Н.Ивановтың формуласы арқылы табылады:

Еv = , м3/га (8)

мұнда: ∆а – айдың орташа ауа ылғалдығының тапшылығы, %

t – айдың орташа ауа ылғалдылығы, оС.

Вегетациялық мерзімдегі жер асты суларын пайдалану мөлшерін (Wгр) келесі формуламен анықтаймыз:

Wгр = Е · gг, м3/га (9)

Wгр - вегетациялық мерзімдегі жер асты суларын пайдалану мөлшері, м3/га

Е – дақылдың суды тұтыну мөлшері, м3/га

gг – дақылдың ыза суды пайдалану коэффициенті, м3/га

Топырақтағы бастапқы ылғал қорын (∆W) келесі өрнекпен анықтаймыз:

∆W = 10 · Р · µ , м3/га (10)

Р – вегетациялық емес мерзімдегі жауын - шашын мөлшері;

Р = Ржыл – Рвег;

µ - қысқы – күзгі мерзімдегі жауын – шашынды пайдалану коэффициенті.

 

 


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2018 год. Все права принадлежат их авторам!