Главная Обратная связь

Дисциплины:

Архитектура (936)
Биология (6393)
География (744)
История (25)
Компьютеры (1497)
Кулинария (2184)
Культура (3938)
Литература (5778)
Математика (5918)
Медицина (9278)
Механика (2776)
Образование (13883)
Политика (26404)
Правоведение (321)
Психология (56518)
Религия (1833)
Социология (23400)
Спорт (2350)
Строительство (17942)
Технология (5741)
Транспорт (14634)
Физика (1043)
Философия (440)
Финансы (17336)
Химия (4931)
Экология (6055)
Экономика (9200)
Электроника (7621)






Жанармай мен майларды жанатын кендердің қатаң түрлерінен өндіру



Мұнайдан басқа жанармайлар мен майларды жанатын қатты денелі кендерден алуға болатыны ертеден мәлім. Қатты денелі жанатын кендерге көмір, шымтезек (торф) және жанатын сланецтер жатады. Олар құрамы өте күрделі, құрамындағы ароматтық көмірсутегілерінің молекулаларында күкірттің, азоттың және оттегінің атомдары кездеседі. Бұл элементтердің құрамы кеннің жыныстануына, пайда болуына уақытына және басқа жағдайларға байланысты.

Қатты денелі жанатын кендерден сұйық жанармайларды алу үшін, оларды жоғары температуралы арнайы пештерде кокстандыру және жартылай кокстандыру үрдістерін жүргізеді. Үрдісті ауасыз жүргізеді, ақырында газ, сұйық шәйір және қатты қалдық-кокс пен жартылай коксты алады.

Жанармайларды және оның компаненттерін шәйірдің өзінен айыру арқылы алу мүмкіндігі бар. Бірақ бұндай жанармайлар төменгі сапалы болып және арнайы тазартуды қажет етеді.

Жанармайларды өндірудің жетілдірген тәсілдердің бірі болып деструктивті гирогенизация үрдісі саналады. Бұл үрдіс бойынша шикізатты жоғыры қысым мен жоғары температурада катализатор қолдана отыра сутегімен қанықтырады. Сутегімен қанықтырған кезде өңдеуге алынған шикізаттың молекулалары бөлініп, орын-орындарына жаңадан тұрады.

 

Кесте 2.1

Бензиндердің негізгі сипаттамалары

Көрсеткіштер   МЕСТ 2084-77 ТУ38.001 1225-89 ТУ38.001 165-97
А72* А76 А93 А95 АИ91* АИ-92
  * ** * ** * * АИ-92
Октандық саны, кем дегенде: моторлық әдіспен зерттеу әдісімен                             82,5     83,5
мөлшерленбеген
Фракция құрамы өндірудің алғашқы температурасы жазғы бензин, қысқа бензин                
  мөлшерленбеген    
Қорғасынның конц., г/дм3, артық емес   0,013   0,013   0,17   0,013     0,37   0,013   0,013   0,013
10% айыру температурасы, 0С, аспайды жаздық бензин қыстық бензин                
50% айыру температурасы, 0С, аспайды жаздық бензин қыстық бензин                
90% айыру температурасы, 0С, аспайды жаздық бензин қыстық бензин                
Қайнау соңы, 0С жазғы бензин қысқы бензин                              
Қаныққан булардың қысымы, мм рт.ст   500-700   500-700   500-700   500-700   500-700   500-700   500-700   500-700
Қышқылдығы, мг кон/100 см3   3,0   1,0   3,0   0,8   3,0   2,0   3,0   3,0
Нақтылы шәйірдің консентрациясы, мг/100 см3 өндірісте қолдану орнында               -         мөл-шер-ленбе- ген   -     –  
Күкірттің массалық үлесі, %     0,1     0,1     0,1     0,1     0,1     0,1     0,1     0,1
Этилденген бензиннің түрі     сары   қыз-ғылт      
                             

*– этилделінбеген бензин





** – этилделінген бензин.

Ескерту:

1. Этилделінбеген бензиндер қалалар мен райондар үшін, сонымен қатар этилделінген бензин қолдануға болмайтын бас санитарлық дәрігер тыйым салған өндірісте қолданылады.

2. Этилделінген экспортқа дайындалған бензиндер бояғыштарды қоспай шығарылады. Кейде ашық-сары түрі болады. Қорғасынның концентрациясы 0,15г/дм3 аспауы керек, меркаптандық күкірттің массалық үлесі 0,001% аспауы керек.

3. Госрезерв бойынша ұзақ сақтау үшін тек А-76 бензиннің жазғы маркасы ғана жыл бойы пайдаланылады.

Барлық аудандарда 1-сәуірден 1-қазанға дейін қолданатын бензиндерді АИ-76, АИ-93, АИ-92 және АИ-91, оңтүстік аудандарда барлық сезондарда пайдалануға болады. Осы бензиндердің қыстық маркалары солтүстік, солтүстік-шығыс аудандарында барлық сезондарда қолдануға болады, ал қалған аудандарда 1-қазаннан 1-сәуірге шейін. Бензиндердің жаздығынан қысқысы, немесе керісінше қысқыдан жазғы түрлеріне ауысу бір айдың ішінде өткізілуі тиіс. Жоғары октанды бензиндер, октандық санынан басқа, жоғары сапалы және де басқа көрсеткіштері бойынша ерекшілінеді; жалпы және меркаптандық күкірттің қосындысы аз, тотығулық желігі мен шәйірлік заттар төмен. Химиялық тұрақтылығы жоғары ж.т.б. Сондықтан келешекте бензиндердің көрсеткіштері жақсара береді. Жақын арада бензиндерге қосатын қоспалардың ассортименті өсіп, олардың тиімділігі жоғарылай түспек. Бұл шаралар автомобиль қозғалтқыштарының сенімділігі мен төзімділігін жоғарлатады.

Жану камерасындағы жұмыстық қоспаның өте қызып кеткен тетіктер мен қақтардың қызуынан өз бетімен тұтануын ыстықтан жану (калильное сгорание) дейді. Бұл процесс жанудың тұтандыруын айырып тастағанда да жүре береді. Қоспаның жануы мен ұлғаюы қысу тактысының бітуіне байланысты болуы мүмкін.

Бензиндердің дстанациялық тұрақтылықтары октандық санмен бағаланады. Бензиндердің детонациялық тұрақтылығы изооктанның пайыздық қосындысына тең болсын келеді де оны октандық сан деп көрсеткіш ретінде пайдаланады, ал бензинның қалған қоспасы - гептаннан тұрады деп есептелінеді. Сондықтан бензиннің 100% қоспасы осы екі қосынды құрайды деп саналып, изооктанның көрсеткіші октан саны тең болады. Айталық 93-бензиннің құрамы 93% изооктаннан және -гептаннан құралғаннан, бұл бензиннің октандық саны 93 тең болады.

Октандық санды анықтаудың екі әдісін қолданады: моторлық және зерттеулік. Моторлық әдіспен октандық санды анықтағанда УНТ-65 қондырғысын қолданады. Ол қысу дәрежесін 4-тен 9-ға жеткен аралықта, бензиндердің детонациялық аралықта, бензиндердің детонациялық тұрақтылығын анықтауға қолданылады. Өзіміздің және шетел бензиндерінің өзара ауыстырылдығы 2-кестеде келтірілген.

 

Кесте 2.2

Өзіміздің және шет ел бензиндерінің өзара ауыстырылымдығы

Өзіміздікі Шет ел бензиндері
Марка, МЕСТ, ТУ Марка Спецификация Ел
А-76 2084-77 МЕСТ Кәдімгі туре 2 ONORM C-113 R 2202-80 CAN-23,5-90 Австралия Жапония Канада
АИ-92 ТУ 38.001 16-97 АИ-93 БДС 8638-82 АТМ 439-83 Болгария Германия Германия АҚШ
АИ-95 2084-77 МЕСТ АИ-95 В 7070-85 Ұлы британия Швейцария
АИ-98 2084-77 МЕСТ АИ-96 БДС 8638-82 В 4040-78 181161/1 Болгария Ұлыбритания Швейцария

 

2084-77 МЕСТ бойынша шығарылатын автомобильдік бензиндердің сапа көрсеткіштері халықаралық қабылданған мөлшерлерден өзгеше, әсіресе экологиялық талаптар бойынша. Россиялық бензиндер мен конкурстық қабылеттігін арттыру мақсатымен Р51105-97 МЕСТ жасалады. «Іштен жану қозғалтқыштарының жанармайлары. Этилсіз бензиндер. Техникалық жағдайлары». Бұл стандарт 2084-77 МЕСТ-ін этилденген және этилсіз бензиндерді шығаруға арналған ерекше стандартты ауыстырмайды.

МЕСТ Р51105-97 бойынша тек қана этилсіз бензиндерді шығару көзделген (қорғасынның мардымды қосындысы 0,01г/дм3 аспауы керек). Зерттеу әдісі бойынша октандық санына байланысты бензиндердің төрт маркасы белгіленген: «Нормаль-80», «Регулятор-91», Премиум-95» және «Супер-98».

 

Кесте 2.3

Р 5105-97 МЕСТ-і бойынша автомобиль бензиндерінің сапасына қойылатын нормалар мен талаптар

Көрсеткіштер Нормаль Регуля тор–91 Преми-ум–95 Супер Зерттеу әдісі
Октандық сан, кем дегенде   Зерттеулік әдіс бойынша 76,0     80,0 82,5     91,0     95,0 88,0     98,0 511-82 МЕСТ бойынша немесе ASTM 2700, ИСО 5163-90 8626-82 МЕСТ бойынша, немесе ASTM D-2699-94 ИСО 5164-90
Қорғасын қосындысы, г/дм3, артық емес 0,010 28828-90 МЕСТ бойынша немесе ASTM D 3237-90 EN 237
Марганецтің қосындысы, г/дм3, артық емес 50 18 Р 51105-97 МЕСТ ASTM 3831-94
Нақтылы шәйірлердің қосындысы мг/100см3, артық емес 5,0 1567-83 МЕСТ немесе ASTM D 381-94 EN-5
Бензиннің индукциондық кезеңі, мин, кем емес 4039-88 МЕСТ бойынша, немесе ASTM D 595-95 ИСО 7536-94
Күкірттің массалық үлесі, % 0,05 Р 50442-92 МЕСТ ASTM D 1266-91 ASTM D 4294-90 ИСО 8754-94
Мыс тілігінде сынау ұстайды, класс 1 6321-92 МЕСТ ASTM D 130-94 ИСО 2160-85
Сыртқы көрінісі таза, мөлдір 51105-97 МЕСТ п.7.3 бойынша
15оС-ғы тығыздығы, кг/м3 700-750 725-780 725-780 725-780 51069-97 МЕСТ ASTM D 1298-90 ASTM D 4052-91 ИСО 3675-93 ИСО 3838-83

 

Ескерту:

1. Марганец қосындысы тек марганецтік детонаторлы қарсы бензиндер үшін анықталады.

2. Госрезерв пен Қорғаныс Министрлігінің ұзақ сақтауға (5 жыл) арналған автомобильдік бензиндердің индукциондық мерзімі кем дегенде 1200 мин болуға тиіс.

 

Кесте 2.4

Бензиннің кластары бойынша сипаттамалары

Көрсеткіштер Класс Сынау әдісі
Бензиндердің қаныққан буларының қысымы, кПа   35-70   45-80   55-90   60-95   80-100 1756-52 мест бойынша немесе 28781-90 мест АSTM D 323-94 АSTM D 4953-93 EN 12
Айыру темпера-турасы оС фрак-циондық құрамы             мөлшерленбеген 2177-82 МЕСТ бойынша, немесе АSTM D 86-95 ИСО 3405-88
Айыру шегі оС жоғары емес 10% 50% 90% Қайнауының соңы, оС жағ.емес Колбадағы қалдықтың көлемдік үлесі, % шығындармен қалдықтар, % немесе буланған бензиннің көлемі %, температура 70 оС 100 оС 180 оС кем емес         10-45 15-65         15-45 40-70               15-47 40-70         15-50 40-70         15-50 40-70     2177-82 МЕСТ бойынша немесе ASTM D 86-95 ИСО 3405-88  
             
Булану индексі, жоғары емес             EN 228 б.7.

 

Кесте 2.5

Экологиялық көрсеткіштері жетілдірілген бензиндердіңсипаттамалары

Көрсеткіштер АИ-80 ЭК АИ-92 ЭК АИ-95 ЭК АИ-98 ЭК Ярмарка 92Е Ярмарка 95Е
ТУ 38.401-58-171-96 ТУ 38.301-25-41-97
Моторлық әдісі бойынша октандық саны, зерттеу әдісі бойынша   76,0 80,0   83,0 92,0   85,0 95,0   88,0 98,0   83,0 92,0   85,0 95,0
Қорғасын құрамында, г/дм3, артық емес   0,010   0,010   0,010   0,010   0,010   0,010
Буланған бензиннің көле-міндегі фракциондық құрамы, % темпер-сы 70 оС 100 оС 180 оС Бензиннің қайнау темпе-ратурасының соңы, оС, артық емес   10-50 35-70 >85       15-50 40-70 >85       15-50 40-70 >85       15-50 40-70 >85       15-50 40-70 >85       15-50 40-70 >85    
Колбадағы көлемдік қалдық, % а.е. 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0
Бензинның қаныққан бу-ларының қысымы, кПа: жаз айларында 1 сәуір. 1 қазанға шейін; қыс айларында 1 қазаннан 1 сәуірге шейін   35-70   35-70   35-70   35-70   35-70   60-100   35-70   60-100
Бу тығынының индексі жаз айларында қыс айларында            
Нақтылы шәйірлердің қосындысы, мг/100 см3, өндіру орнында, арт. емес   5,0   5,0   5,0   5,0   5,0   5,0
Өндіру орында бензиннің индукциондық кезеңі, мин            
Күкірттің массалық үлесі, %, артық емес   0,05   0,05   0,05   0,05   0,05   0,05
20оС-ғы тығыздылығы, кг/м3,артық емес            

 

Ескерту: Бензиндердің барлық маркалары үшін: мыс тілігінде (пластина) сынауға-шыдайды; жоғары еритін қышқылдар мен сілтілер, мехникалық қоспалар мен су жоқ.

 


Эта страница нарушает авторские права

allrefrs.ru - 2018 год. Все права принадлежат их авторам!